भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 462, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 462

मेर्वादिविंशिका नाम सप्तपञ्चाशोऽध्यायः । ३८९ त्रिपदं शृङ्गमुत्सेधाद् ग्रीवा च कलशाण्डकम् । ष (त) दूर्ध्वं पञ्चविस्तारा स्यादुरोमञ्जरी शुभा ॥ ग्रीवा कार्या पदार्धेन भागेनैकेन चाण्डकम् । कलशोऽशोच्छ्रितोऽष्टांशविस्तारा मूलमञ्जरी ॥ तस्याः कार्यः समुत्सेधः प्रमाणान्नवभागिका(क)ः । स्कन्धः पञ्चपदो ग्रीवा पादहीनं पदं भवेत् ॥ सपादं पदमञ्जर्या (?) पदस्यार्धेन चन्द्रिका । कलशो द्विपदोच्छ्रायः प्रासादे स्याद् वराटके ॥ वराटं कारयेद् यस्तु प्रासादं भक्तिमान् नरः । स याति यानैर्विविधैः स्वर्गं प्राप्नोति चाक्षयम् ॥ वराटः ॥ सुमुखस्याधुना लक्ष्म प्रका (क्र)मागतमुच्यते । भागैरेकोनविंशत्या चतुरश्रे विभाजिते ॥ तत्रैकादशभिर्गर्भश्चतुर्भिर्भित्तिरंशकैः । कोणो द्विभागिकस्तत्र भागपादो जलान्तरम् ॥ भागार्धेन प्रवेशोऽस्य चतुरंशकविस्तृतम् । भद्रमेवं विनिर्दिष्टमर्धभागेन निर्गतम् ॥ पादोनभागद्वितयादन्तरे कर्णभद्रयोः । त्रयः प्रतिरथाः कार्याः सहिताः सलिलान्तरैः ॥ अर्धभागोऽर्धभागश्च मिथस्तेषां विनिर्गमः । ऊर्ध्वमानं भवेदस्य द्विगुणं द्विकलाधिकम् ॥ अंशकैः पञ्चम(भि)श्चैव विधेयोऽस्य तुलोदयः । विभागैः पञ्चविंशत्या तदूर्ध्वं मञ्जरी भवेत् ॥ वेदीबन्धो विधेयोऽस्य सार्धभागचतुष्टयात् । जङ्घाशैरष्टभिः सार्ध (धैः) वरण्डी तु द्विभागिका ॥ लताभिर्नवभिर्युक्ता प्राग्वत् कार्यास्य मञ्जरी । स्यादेकादशभिर्भागैरेतत्स्कन्धस्य विस्तृतिः ॥