भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 500, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 500

विमानादिचतुष्षष्टिप्रासादलक्षणं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । ४३७ तस्या भूमेस्तु विस्तारं दशधा भाजयेत् पुनः । यः शेषः शिखरायामो (तद्वितिनंते ?) विनिर्दिशेत् ॥ ३६ ॥ विभजेद् वर्धमानं वा रुचकं वास्तुशोभनम् । कर्णान्तरे भद्रमध्ये वल्लभा (ल्मीं) तत्र कारयेत् ॥ ३७ ॥ भूमिकाशिखरेणोर्ध्वं नवभूमिं विभेदयेत् । वेदिकामध्यसूत्रस्य (कर्णतोर्ध्वभुवस्तथा ?) ॥ ३८ ॥ भूमिकोर्ध्वभुवश्चैव विस्तारं दशधा भवे(जे)त् । मूलसीमानुसारेण स्याच्छेदावधि संहँतिः ॥ ३९ ॥ ग्रीवा मूलार्धभागे +++ नामलसारकम् । चन्द्रिका चार्धभागेन + ५++ कलशो भवेत् ॥ ४० ॥ सर्वतोभद्रः ॥ गजस्य संस्थानमथ प्रासादस्याभिधीयते । चतुःषष्टिपदं वास्तु प्रासादस्य विभाजयेत् ॥ ४१ ॥ ततः सीमार्थसूत्रेण पृष्ठतो वृत्तमालिखेत् । पञ्चभागमिर्ना जङ्घा मेखला सार्धभागिकी ॥ ४२ ॥ अग्रतः सूरसेनः स्यात् पृष्ठतः कुञ्जराकृतिः । सीमानमष्टधा कृत्वा विभजेन्नन्दने यथा ॥ ४३ ॥ द्वौ द्वौ चं कर्णयोर्भागौ भद्रेषु चतुरो विदुः । विस्ताराधेन जङ्घा स्याद् रथिकायाः पृथक् पृथक् ॥ ४४ ॥ भागत्रयोच्छ्रितं शृङ्गं कर्णदेशे विधीयते । सप्तभागसमुत्सेधा वलभी मध्यसंश्रिता ॥ ४५ ॥ समन्ताद् भद्रसंस्थाना रेखाग्रीवाण्डकादिभिः । सिंहकर्णैश्च भद्रेषु प्रासादो गर्भ उच्यते (?) ॥ ४६ ॥ (वित्तसाध्यविहीनेन ?) कर्तव्यः स्वस्तिके यथा । (सर्ववत् तस्य स्युः पत्रनिभाः ?) ॥ ४७ ॥ १ द. वर्द्धासानं वा । २ द. ल्मी । ३ द. ॰र्द्वां न च भूमि । ४ स. सङ्गतिः । ५ द. भागेन । ६ द. तां । ७ द. तु । ८ द. नो । ९ द. रथाः सर्वं ।