समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

विमानादिचतुष्षष्टिप्रासादलक्षणं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । ४३९ मुक्तकोणे यथा तच्च भेदः कर्मविभेदनात् । चतुरश्रे स्मृतो¹ मध्ये कर्णशृङ्गे विचक्षणैः ॥ ५९ ॥ नलिनः ॥ ब्रूमोऽथ मणिकं तस्य शालालिङ्ग(न्द)समुद्गता । अलिन्दकार्धसीमायां सर्वतः स्याच्चतुष्किका ॥ ६० ॥ श्रेयःपुष्टिसुखार्थोऽयं मणिकोऽत्र विमानवत् । दशधा क्षेत्रसीम्नः स्याद् विभागः सर्वतोदिशम् ॥ ६१ ॥ रथ ³+ कर्णिकार्धं च जलवर्त्माथ भद्रकम् । मूलगर्भस्तथोत्सेधो घण्टा स्तम्भान्तविस्तृता ॥ ६२ ॥ भूमिजङ्घासमुत्सेधः कपोताद् द्वारनिर्गमः । सिंहकर्णा विमानानि स्तम्भचित्रादिकास्तथा ॥ ६३ ॥ तोरणान्यथ माल्यानि तस्यालङ्करणानि च । नीलोत्पलदलाकारा मञ्जर्यः सर्वशोभनाः ॥ ६४ ॥ विमानमपरं ह्येतद् योनिरेकैस्तयोर्द्वयोः । केवलं भद्रभेदेन मणिको⁴ द्राविडोऽप्ययम् ॥ ६५ ॥ मणिकः ॥ प्रासादमथ वक्ष्यामो गरुडं सर्वसुन्दरम् । दशधा क्षेत्रविस्तारं तस्य पूर्वं विभजयेत् ॥ ६६ ॥ द्वौ भागौ रथिकाः कार्या मूलकर्णाद् विनिस्स्रुताः । भद्रं षड्(भाग)विस्तारं पक्षवंशादिभेदितम् ॥ ६७ ॥ अलिन्दनिर्गमः कार्यः⁶ सीमार्थेन चतुर्दिशम् । मूलसीमा तु कर्तव्या सलिलान्तरवर्जिता⁷ ॥ ६८ ॥ स्यान्मूलसीमविस्तारात् स्कन्धः स्याद् द्विगुणोच्छ्रितिः । प्रासादस्य समुच्छ्रायात् त्रिभागेन समेखलाम् ॥ ६९ ॥ जङ्घामन्तरपत्रेण (९कुं+युक्तं कुर्व्वस्तनसा ?) । जी(ही)रकं वेदिबन्धं च भागत्रयसमुच्छ्रितम् ॥ ७० ॥ १ द. ˚ते मध्यः । २ द. ˚त्रे । ३ द. कं । ४ द. का तयोर्द्वयोः । ५ द. का द्र˚ । ६ द. र्याः । ७ द. ताः । ८ द. ला । ९ द. कुं युक्तं कुर्वीत सो ।