समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

५६८ समराङ्गणसूत्रधारे कनिष्ठायाने¹(?)हीनं च कर्तव्यं लक्षणं² बुधैः । (सप्तमे यदि वा तिर्यग्गलोधसन्निभाम् ॥ ५ ॥ स्तम्भद्रानौ दंतकैकवेलेषा⁴ विष्णुवारिता ?) । पक्षरेखा विधातव्या लक्षणोद्धरणार्धनी⁶(?)॥ ६॥ पक्षक्षेत्रे कृते षोढा ⁷त्यक्तार्थांशकरैर्वृता(?)। पुत्रार्थिनां पक्षलेखा हिता ( ⁸राद्यपिर्थिनानामपि ?) ॥ ७॥ अष्टभिर्नवभिर्वास्मिन् भक्ते त्यक्त्वांशकावधः । स्यात् पक्षलेखा षड्भिश्च सप्तभिश्चेष्टकामदा ॥ ८॥ यद्वा षोडशभिर्भक्ते विहायाधोऽशकद्वयम् । (पशुरेखासरैर्नन्दैः स्तयैः शक्रैश्च शस्यते ?) ॥ ९ ॥ लिङ्गेऽङ्गुलानि यावन्ति यवत्र्यंशैस्तदुन्मितैः । ⁹लक्षणाद्धारणा कार्यमन्तरं लक्ष्यंरेखयोः(?)॥ १०॥ रेखान्तरेषु (मांशस्य नर्थांशे ?) पूँर्वकसम्रिमितम् । खातं कुर्वीत रेखायां विस्तारं च विचक्षणैः ॥ ११ ॥ कुँर्यान्न लक्षणे द्वा(णोद्धा)रं लिङ्गे (लोहेचरत्रजे ?)। बाणलिङ्गे चले चापि (तथानोजॉहिलक्षणम् ?) ॥ १२ ॥ पूजांशमेकादशधा भक्त्वोर्ध्वं सर्वतः समा(म)म् । तिर्यक् तथैकनवतिं भागानां शिरसो भजेत् ॥ १३ ॥ भवेत् सहस्रं लिङ्गानां सैकभित्यसमैः पदैः । सहस्रलिङ्गमित्युक्तं (पञ्चाङ्गव्यङ्गमेवता ? ) ॥ १४ ॥ (अथां विभागं र्ववधा लिङ्गे सर्वमे भावयेत् ?) । ऊर्ध्वं¹⁷ भागतत्रयं त्यक्त्वा भागभागेन कल्पयेत् ॥ १५ ॥

---

१ द. नि । २ द. ºणेर्बुधैः । ३ द. ग्ततुलोधनसन्निभम् । ४ द. पां । ५ द. ºक्षणां । ६ द. तं । ७ द. त्यक्तवार्धांशं । ८ द. मुद्रित पुस्तके ‘विद्यार्थिनानामपि’ इति स्यात् । ९ द. मुद्रित पुस्तके ‘लक्षणोद्धारणं कार्यमन्तरे पक्षरेखयोः’ इति स्यात् । १० द. लक्ष्म । ११ द. यू । १२ द. र्ण । १३ द. कुर्यान्न लक्षणोपेतं द्वारं लिं° । १४ द. तेजो । १५ द. क्तो । १६ द. न । १७ द. र्ध्व ।