समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

प्रतिमालक्षणं नाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः । ५९९ नाभे(१मेन्द्रं ?) भवेद् भोगौ (२द्वावुरुभयमेव च ?) ऊर्वोः समे मते जङ्घे जानुनी चतुरङ्गुले ॥ २९ ॥ चतुर्दशाङ्गुलो पादौ स्मृतावायाममानतः । षडङ्गुलो तु विस्तारादुत्सेधाच्चतुरङ्गुलो ॥ ३० ॥ (३पञ्चाङ्गुलपरीणाह ४अङ्गुलो त्र्यङ्गुलायतः ?) । अङ्गुष्ठकसमा चैव स्यादायामा(त्) प्रदेशिनी ॥ ३१ ॥ तस्याः षोडशभागेन हीना स्यान्मध्यमाङ्गुलिः । अष्टभागेन मध्ये(ध्या)या हीनां विद्यादनामिकाम् ॥ ३२ ॥ तस्याश्चैवाष्टभागेन हीना ज्ञेया कनिष्ठिका । पादोनमङ्गुलं कुर्यादङ्गुष्ठस्य नखं बुधः ॥ ३३ ॥ अङ्गुलीनां नखान् कुर्यात् (५खं ?) पञ्चत्र्यंशसंमितान् । (६कुर्वीताङ्गुलंकोत्सेधं त्रिभ्यन्वित्तमङ्गुलाम् ?) ॥ ३४ ॥ प्रदेशिन्यङ्गुलोत्सेधा हीना(ः) शेषा यथाक्रमम् । जङ्घामध्ये परीणाहो भवेदष्टादशाङ्गुलः ॥ ३५ ॥ जानुमध्ये परीणाह(इ ?)स्त(स्त्व)ङ्गुलान्येकविंशतिः । तस्यैव सप्तमं भागं ११विद्याज्जानुकपालकम् ॥ ३६ ॥ कु(ऊ)रुमध्ये परीणाहो१२ भवेद् द्वात्रिंशदङ्गुलैः१३ । (भागार्धमाशौ ?) वृषणौ मेढ्रं वृषणसंस्थितम् ॥ ३७ ॥ १ द. मुद्रित प्रतौ 'मेद्रं' इति । २ द. 'भागो भागों' इति पाठः । ३ मुद्रित प्रतौ द्वावूरूद्वयमेव इत्ययं च' इति स्यात् । ४ मुद्रित प्रतौ 'पञ्चाङ्गुलपरीणाहावङ्गुष्ठौ त्र्यङ्गुलायतौ' इति च स्यात् । ५ द. श्वां । ६ द. सि । ७ द. प्रतौ इतः पूर्वं "अनामिकाष्टभागेन हीनां विद्यान् कनीयसीम् । सर्वाङ्घ्रिसन्वा- याङ्गुल्यः प्रथमाङ्गुलविस्तृताः ॥ त्र्यङ्गुल्य च परीणाहाद्विज्ञेया सा विचक्षणैः । ततोष्टभागहीना स्यात् परीणाहेन मध्यमा । अष्टभागेन मध्या या हीनां विद्याननामिकाम्" ॥ इत्ययं अधिकः पाठः । ८ द. ख । ९ द. ष्ठ । मुद्रित पुस्तके 'कुर्वीताङ्गुष्ठकोत्येधं त्रियवान्वितमङ्गुलम् इति स्यात् । १० द. भान्वित । ११ द. विं । १२ द. ही । १३ द. लै ।