भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 662, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 662

प्रतिमालक्षणं नाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः । ६०१ अङ्गुष्ठकस्य दैर्घ्यं स्यादाङ्गुलानां चतुष्टयम् । पञ्चाङ्गुल(लं) परीणाहं¹(हः) स्पष्टचारुयवाङ्कितं(तः) ॥ ५० ॥ तुङ्गास्थ(त्त)मानपर्यन्तात् किञ्चिद्धीना नखा मताः । अङ्गुष्ठकप्रदेशिन्योरन्तरं द्वयङ्गुलं भवेत् ॥ ५१ ॥ स्त्रीणामप्येवमेतत् स्यात् स्तनोरुजघनाधिकम् । त्रीणि चत्वारि चत्वारि त्रीणि चत्वार्यथोपि च ॥ ५२ ॥ एकादशैकादश वा दशधौ(वा) विंशतित्र(स्त्र)यम् । विंशतित्रीणि च स्त्रीणां मानमेतत् प्रकीर्तितम् ॥ ५३ ॥ कनिष्ठं मानमेतत् स्यान्मध्यं सत्र्यंशमष्टकम् । प(क)लानाष्टमंकं सार्धमुत्तमं परिकीर्तितम् ॥ ५४ ॥ उरसश्च भवेत् तासां विस्तारोऽष्टादशा लः । कर्तव्यः कटिविस्तारो विंश(ति चतुरुँताः?) । एतत् प्रमाणमुद्दिष्टं प्रतिमानां समासतः ॥ ५५ ॥ प्रमाणमेतत् सक(लांशराणा- मर्धास्तु ?) निर्दिष्टमनुक्रमेण । कार्यं सदा शिल्पिभि(रंशुमत्तै ?)- र्यथोचितद्रव्यसमुद्भवासु ॥ ५६ ॥ इति महाराजाधिराजश्रीभोजदेवविरचिते समराङ्गणसूत्रधारनाम्नि वास्तुशास्त्रे प्रतिमालक्षणं नाम पञ्च(षट्)सप्ततितमोऽध्यायः ॥ १ द. म। २ द. थोपि वा। ३ द. धो। ४ द. मष्टकं । ५ द. द्वा । ६ मुद्रित प्रतौ 'तिश्व- तुरन्विता' इति स्यात् । ७ द. रन्विताः । ८ मुद्रित प्रतौ 'लामराणामर्धासु' इति स्यात् । ९ मुद्रित प्रतौ 'रप्रमत्तै' इति स्यात् । वा. ७६