भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 674, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 674

ऋज्वागतादिस्थानलक्षणं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः । ६१३ तथैव पूर्वहस्तस्य यथायोगं प्रकल्पना । (अभ्यर्थयस्वाग + दीनां ?) ^२क्रिया स्याद् दक्षिणे^३ करे ॥ ३१ ॥ मध्ये षडङ्गुला रेखा बाह्यसूत्रात् परे भवेत् । पूर्वस्मिन् बाह्यलेखा तु मध्ये सा(स्या)^४र्देष्टमात्रका ॥ ३२ ॥ नाभिदेशे परे भागे बाह्यासो सप्तमात्रिका । कलामात्रं^५ भवेन्नाभिस्तस्याः पूर्वं^६ नवाङ्गुला ॥ ३३ ॥ परे भागे कटिः सप्त मात्रा दश च पूर्वतः । ऊरुलेखा परे भागे मुखमानस्य मध्यतः ॥ ३४ ॥ प्राग्भागंस्य बहिर्लेखा + + + परजानुतः । (परभागेन्द्र्र^११वैस्तेश्च सूत्रस्यात् तद्वदङ्गुले ? ) ॥ ३५ ॥ परस्य नलकस्य स्याल्लेखा प्रागङ्गुलान्तरे । परभागस्य षष्ठांशाः (सूत्रा प्रागङ्गुलद्वयोः ? ) ॥ ३६ ॥ नलेन परपादस्य भूमिलेखा विधीयते । ततोऽङ्गुष्ठोऽङ्गुलेनाधः पार्ष्णिरूर्ध्वं तदर्धतः ॥ ३७ ॥ अङ्गुष्ठाग्रं ब्रह्मसूत्रात् परस्मिन् पञ्चमात्रिकम् । तलं^१२ च परं^१३भागज्ञैस्तिर्यक् पञ्चाङ्गुलं स्मृतम् ॥ ३८ ॥ (सत्वितस्तलघाप्प्येः ? ) स्यादङ्गुष्ठाग्रं कलात्रये । अङ्गुल्योऽङ्गुष्ठतः सर्वा (व्रजत्परयं ? ) क्रमात् ॥ ३९ ॥ (सन्निवेशसवासाद्र्दै द्विरङ्गुल्यतो ? ) नवाङ्गुलः । यथोक्तं जानु पूर्वं^१५ स्यात् सूत्रतश्चतुरङ्गुले ॥ ४० ॥ नलकस्तद्वदेवाश्य नलकौ त्र्यङ्गुलान्तरौ । (सूत्रादक्षः कलास्तिस्रो^१६ऽङ्गुष्ठस्त्वङ्गुलत्रयम् ? ) ॥ ४१ ॥ १ द. भ । २ द. सा क्रिया स्या° । ३ द. णा । ४ द. ह्मा । ५ द. दृ । ६ द. तृ । ७ द. त्रा । ८ द. वै । ९ द. परि । १० द. गे । ११ द. °वस्तैश्च । १२ द. नृकं । १३ द. परिभागाङ्गे स्ति° । १४ द. दृं । १५ द. र्वे । १६ द. स्त्रो ।