भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 676, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 676

पूर्वो(र्वे) भागे यवं गोजी स्त(त)त्रोपान्ते विधीयते । परभागोत्तरोष्ठः स्यात् प्रमाणेनार्धमात्रकः ॥ ५४ ॥ त्रियवश्चाधरोष्ठः स्याच्छेषश्चापचयस्तयोः । पाल्या मध्ये भवेत् सूत्रं पाल्याशु(स्तु) चिबुकं परे ॥ ५५ ॥ हनुपर्यन्तलेखा च सूत्रादर्थाङ्गुले भवेत् । हनोर्मध्यगतं सूत्रं परे स्यात् परिमण्डलम् ॥ ५६ ॥ सहैकसूत्रे परह्रकू पर्यन्तेन परिस्फुटा । मुखपर्यन्तलेखार्धे(ह)नोरुपरि चाधरः ॥ ५७ ॥ कुर्याल्लेखाभिरेताभिः परभागं विचक्षणः । (सूत्राङ्गुलोर्ध्वमात्रायां तस्माद् ग्रीवा यथोदिता ॥ ५८ ॥ सूत्रसंयोगात् पूर्वस्मिन्नङ्गुले सयवेऽङ्गुलः ? ) । हिक्काध्यर्धाङ्गुलं सूत्रात् पूर्वे स्यात् सुप्रतिष्ठिता ॥ ५९ ॥ बाह्यलेखा हि व(त)त्सूत्रात् परस्मिन्नङ्गुलाष्टके । (ताले यवोनग्रीवातो नग्रीवज्ञेयौसूनदूर्ध्वकौ ? ) ॥ ६० ॥ हिक्कासूत्रात् समारभ्य ^७वक्षोभागोऽग्रिकं(?) भवेत् । (तावन्मात्रे तरेवाहु ? ) तस्मात् प्रभृति निर्दिशेत् ॥ ६१ ॥ ^८हिक्कासूत्रात् परे भागे स्तनश्चाङ्गुलपञ्चके । रेखान्तसूचकः कार्यो मण्डलं सार्धमङ्गुलम् ॥ ६२ ॥ तस्मादनन्तरं बाह्यभागमात्रं विनिर्दिशेत् । हिक्कासूत्रात् समारभ्य स्तनंः (पूर्वषडङ्गुले ?) ॥ ६३ ॥ स्तनात् षडङ्गुले (तिर्यगक्षो स्मा ^१०द्वौ^११ ?) द्विभागिकः । कक्षै^१२तो द्विकलेऽधस्ताद् बाह्यलेखा विधीयते ॥ ६४ ॥ आभ्यन्तरा बाह्यलेखा स्तनात् पञ्चाङ्गुले^१३ त(लेऽन्त)रे । ब्रह्म^१४सूत्राच्च भागेन मध्यभागे (परि ?) विदुः ॥ ६५ ॥

१ द. न्त । २ द. त्रि । ३ द. र्मध्ये गरं । ४ द. स्याद्ध । ५ द. दोः बा । ६ द. च्° । ७ द. वक्षौ भागौग्नितं । ८ द. दि । ९ द. ण्ड । १० द. तः । ११ द. दोर्द्धिं । १२ द. क्षा । १३ द. °ले गुलः । १४ द. 'ब्रह्मसूत्राच्च इत्यारभ्य दशाङ्गुलः' इत्यन्तं पाठः नास्ति ।