भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 680, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 680

ऋज्वागतादिस्थानलक्षणं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः । ६१९ श्वैत्यं चतुर्यवं दृश्यशेषं सा तिरस्कृतम् । कपोतरेखा परतो यववर्जितमङ्गुलम् ॥ ९९ ॥ सूत्रात्पूर्वपटान्तः स्यादर्धाङ्गुलमितेन्तरे । नासिकान्तोऽङ्गुलं सूत्रात् परे पूर्वतपाङ्गुलम् ॥ १०० ॥ मूले नासापुटः साद्रः सूत्रं गोज्याश्च मध्यगम् ? ] । यवार्धमात्रौ गोजी स्यादुत्तरोष्ठः परस्यं यः ॥ १०१ ॥ स ब्रह्मसूत्रादारभ्य विज्ञेयो द्वियवोन्मितः । परे त्वधस्तन्नासाया रेखा चार्धाङ्गुलैर्भवेत् ॥ १०२ ॥ परभागेऽधरोष्ठस्य प्रमाणं + यवं मतम् । हन्वपर्यन्तलेखाया मध्ये सूत्रं प्रतिष्ठितम् ॥ १०३ ॥ सूत्रात् प्राक् करवीरः स्याद् द्वियैवोनाङ्गुलद्वयम् । यवार्धं स च दृश्येत श्वैत्यं सार्धयवं ततः ॥ १०४ ॥

  • तारा त्रियवा ज्ञेया शेषमुक्तप्रमाणतः । कर्णावर्तादधः कर्णमध्यभागेन संमितम्(?) ॥ १०५ ॥ द्व्यङ्गुलः कर्णविस्तारः कर्णावर्ताचतुर्यवे । शिरःपृष्ठस्य लेखा स्यादिति ज्ञात्वोक्तमाचरेत् ॥ १०६ ॥ कर्णसूत्राद् बहिर्ग्रीवा विधातव्यैकमङ्गुलम् । गलो ग्रीवा च हिक्का च सूत्राद् प्रागङ्गुलोत्तरे ॥ १०७ ॥ हिक्कासूत्राद् भवेदूर्ध्वमंश( स )लेखा तथाङ्गुलम् । ब्रह्मसूत्रात् परे भागे स्यादंशो( सो )ऽङ्गुलसंमिते ॥ १०८ ॥ (वक्षोऽङ्गुलं ब्रह्मसूत्रां ++ नस्ति कालान्तरे (?) । भागमात्रे भवेत् कक्षासूत्रात् पूर्वः १६ स्तनस्य च ॥ १०९ ॥ १ द. सूत्रार्धन् पू° । २ द. न्तं । ३ द. °कांशुं° । ४ द. शा । ५ द. र्वी । ६ द. स्या इत्यधिकः पाठः । ७ द. स्परं । ८ द. °स्ष्ट° । ९ द. हे । १० द. प्रात् । ११ द. का। १२ द गा । १३ द. त्रात् परे भागे स्यादंशोऽङ्गुलसंमिते । इत्यधिकः पाठः । १४ द. त्रातस्त्रि । १५ द. लं । १६ द. र्व ।