भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 681, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 681

६२० समराङ्गणसूत्रधारे कक्षात्त्रिकलं यावत् पार्श्वलेखा विधीयते । (१दूराग्रभुजस्तस्याग्रे कर्मानुसारतः ॥ ११०॥ प्रासादमध्यः सूत्रः स्यादेकादशभिरङ्गुलैः । परभागस्य मध्यस्त ?) सूत्रात् स्यादङ्गुलैस्त्रिभिः ॥ १११ ॥ अङ्गुलेन परे भागे सूत्रतो नाभिरिष्यते । नाभि(भे२)रुदरलेखा तु विज्ञातव्याङ्गुलत्रये ॥ ११२॥ श्रोणी कर्णो भवेन्नाभे(?) ३मुखमर्धाङ्गुलान्वितम् । ब्रह्मसूत्रात् कटिः पूर्वे त्रिभागा त्र्यङ्गुला परे ॥ ११३॥ (ब्रह्मसूत्राश्रितं मेढ्रस्तले चा परनो भवेत् । पूर्वोक्तः मध्यभेखास्यात् सूत्रात् प्रत्यङ्गुल्यन्तरे ? ॥ ११४॥ तस्यैव मूलरेखा च सूत्रात् प्राग् द्व्यङ्गुलेन्तरे । मूललेखा परस्योरोः सूत्रात् स्याद् द्विकलेऽन्तरे ॥ ११५॥ पर्यन्तजानुनो ५भागे पर्यन्तोपरा(?) जानुतः । परभागिका जातद्वै(?) सूत्रस्य सम्यक् प्रतिष्ठितम् ॥ ११६ ॥ जानुमध्ये गता लेखा बाह्यलेखाश्रिता भवेत् । अध्यर्धमात्रं जानु स्यादधोलेखा तु तस्य या ॥ ११७॥ अर्धाङ्गुलेन सा सूत्रात् पूर्वतः प्रविधीयते । सूत्रात् परे (९पराङ्गुष्ठं मूल ?) पादोनमङ्गुलम् ॥ ११८॥ मूलादङ्गुष्ठकस्याग्रं सार्धैः स्यादङ्गुलैस्त्रिभिः । सूत्रात् परं स्याज्जङ्घाया लेखाङ्गुलचतुष्टये ॥ ११९॥ तस्यास्तु पूर्वजङ्घाया लेखा स्यादङ्गुलद्वये । पूर्वजानु कलामानं शेषं कुर्याद् यथोदितम् ॥ १२०॥ १ द. खां । २ द. वा दू ं । ३ द. मुं । ४ द. तं मेतं । ५ द. ला । ६ द. तो । ७ द. त्रं सम्यं । ८ द. ह्मा । ९ द. पराङ्गुष्ठ; मुद्रित पुस्तके ‘पराङ्गुष्ठमूल’ इति स्यात् ।