समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

वारणं पार्श्वसंस्थेन प्रवेशोऽधो नतेन च । प्रवेशं कुर्वताकारो ( ^२वेकुब्जमविकारितैः ? ) ॥ ४४ ॥ उत्क्षिप्तारुलियुग्मेन तथोत्तानेन चामुना । ^४उन्नामनं विधातव्यमविकारिमुखेन च ॥ ४५ ॥ पार्श्वतो ^५नमता ( ^६कार्या प्राणेना ? ) नतमस्तकैः । निदर्शनं तथोद्वृत्तेनोर्ध्वाङ्गुलिशिखेन रैः( च ) ॥ ४६ ॥ प्रसर्पितमुखस्याग्रे ^९वित्रिसम्बन्धनं पुनः(?) । उत्तानेना( ^१०सुमाङ्गुल्या ^११वंहित्वा ? )नामिकाख्यया ॥ ४७ ॥ मङ्क( ग )ल्यानां समालम्भः पदार्थानां विधीयते । पराङ्मुखेन शिरसः प्रदेशे सर्पता तथा ॥ ४८ ॥ प्रवेश( दर्श )येच्छिरः सन्निवेशमेतेन पाणिना । एतानि दर्शनीयानि सर्वाण्यविकृताननैः ॥ ४९ ॥ हस्तद्वयेनोभयतः केशानासन्नवर्तिना । उष्णीषमुकुटादीनि प्राप्नोतीति निरूपयेत् ॥ ५० ॥ कर्तव्यः ( सोत्रेनाशास्यं विधानेन समीपरा ? ) । पाणिः कृतभ्रुकुटिना ( तैत्रोद्धस्तो ? )ङ्गुलिद्वयः ॥ ५१ ॥ अधोमुखं प्रस्थिताभ्या( मङ्गुलीभ्यां )प्रदर्शयेत् । चलाभ्यां मुँकुलाभ्यां च हस्तस्यास्यैव ( षद्यदान् ? ) ॥ ५२ ॥ दर्शयेत् पाणियुग्मेन कदाचित् पक्षिणो लघून् । पवनप्रभृतींश्चैव पदार्थानपरानपि ॥ ५३ ॥

---

१ मुद्रितपुस्तके 'धारणम्' इति मुद्रितमुनिपाठो दृश्यते । २ द. व। ३ द. ता। ४ द. उन्नामानं विधातव्यां । ५ द. नामताः कार्या प्राणेनौ न ं । ६ मुद्रितपुस्तके 'कार्यः प्रणामो' इति स्यात् । ७ द. र । ८ द. 'निदर्शनं विविधवचनं च' इति त्रिपताकहस्तककर्मप्रदर्शनप्रकरणे मुनिः । ९ द. मु । १० द. गृ । ११ द. ति तन्नि । १२ मुद्रितपुस्तके 'श्रोत्रनासास्र्यपिधाने तु समीपगः ।' इति स्यात् । १३ द. तत्रोद्धस्ता; मुद्रितपुस्तके 'तथोध्र्वस्था' इति च स्यात् । १४ द. अङ्गुलि । १५ द. 'षट्पदान्' अपि च मुद्रिते पुस्तकेऽपि 'षट्पदान्' इति स्यात् ।