समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

३० समराङ्गणसूत्रधारे न क्षुद्रा 'वन्दिनो यस्यां दुर्गप्रत्यन्तसंश्रयाः । भूः साश्रेणीमनुष्येति विनीतैराश्रिता जनैः ॥ २० ॥ मन्त्रोत्साहादिवैमुख्यं यस्यां सामन्तभूभुजः । भजन्ते सा स्मृता शक्यसामन्ता भूः समन्ततः ॥ २१ ॥ जीवन्ति क्षेत्रिणो यस्यां न(दी ? द)नद्यादिवारिभिः । तां देवमातृकेत्याहुरनपेक्षितवारिदाम् ॥ २२ ॥ निष्पद्यन्तेऽधिकं यस्यां बीजान्युप्तान्ययत्नतः । कृष्टानुपहतक्षेत्रा धान्या सा धान्यशालिनी ॥ २३ ॥ पर्यन्तेष्वद्रयो यस्यां या च हस्तिवनाश्रिता । सा हस्तिवनवत्युर्वी भूभृतः सैन्यवर्धिनी ॥ २४ ॥ दुष्प्रधृष्यैव या नित्यं विषमत्वादरातिभिः । विषमाद्रिसरिद्गुप्ता सा सुरक्षेति भूः स्मृता ॥ २५ ॥ षोडशेत्युदिता भूम्यः प्रविभागाद् यथातथम् । अन्या जनपदादीनां ब्रूमः सम्मिश्रलक्षणाः ॥ २६ ॥ धातुस्यन्दोल्लसत्कुञ्जगुल्मद्रुमलतावृतैः । उत्सङ्गिताः पृथुशिलैः समन्तादवनीधरैः ॥ २७ ॥ तीर्थावतारकान्ताभिः स्वादुतोयाभिरावृताः । नदीभिः पुलिनप्रान्तैर्विचित्रद्रुमशालिभिः ॥ २८ ॥ कोकिलालापसुभगैर्मधुमत्तालिशालिभिः । विचित्रफलपुष्पाढ्यैः काननै रुपशोभिताः ॥ २९ ॥ दलत्कुवलयश्रेणीक्वणन्मधुपहारिभिः । सरसीदेवखाताद्यैर्भूषिताः प्राज्यवारिभिः ॥ ३० ॥ समैः सुगन्धिभिः स्वादुशीतैः कान्तैरभङ्गुरैः । क्षेत्रैरक्षतसीमान्तैः सस्यनिष्पादिभिर्वृताः ॥ ३१ ॥ निष्कण्टकाश्मवल्मीकैः प्रभूतयवसेन्धनैः । विभक्तक्षेत्रसीमान्तैर्गोचरैरुपशोभिताः ॥ ३२ ॥ १ क. द. वृन्दिनो । २ द. ग. ˚नान्विता ।