भारतकोश
संग्रह पर लौटें

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

२३ विषयः पृष्ठम् विप्रादिषु विषये पीठोत्सेधाः ... २३१ तेष्वेव प्रकारान्तरेण पीठविभागः ... ,, ४१. चयविध्यध्याय एकचत्वारिंशः विंशतिश्चयगुणाः ... २३२ तद्विपरीताश्चयदोषा अपि विंशतिरिति कथनम् ... ,, दक्षिणपश्चिमादिकुड्यानां बहिर्मुखत्वेन विचयने फलम् ... ,, कुड्येषु दलितादिषु फलम् ... २३३ प्राग्दक्षिणादिकर्णानां बहिर्मुखत्वेन प्रवर्त्तने फलम् ... ,, सर्वबाहुषु चयनेन विशालीकरणे तत्सन्निवेशः ... ,, इहायव्ययव्यवस्था ... ,, चीयमानस्यातिसंक्षिप्तविस्तृतत्वादिषु संज्ञान्तरं फलं च ... ,, भित्तिचयनप्रकारः ... २३४ ४२. शान्तिकर्मविध्यध्यायो द्विचत्वारिंशः कर्णिकास्थापनम् ... २३५ कर्णिकासु वायसादीनामधिरोहणे फलम् ... २३६ तासां गृध्रादिभिर्घर्षणे शान्तिकविधिः ... २३७ गृहाङ्गानां मधुसञ्चयादिभ्यो रक्षणीयत्वकथनम् ... ,, गृहदारूणामिन्द्रकीलादीनां भङ्गादिषु फलम् ... ,, नवदारुभङ्गादिषु प्रतिविधानम् ... २३८ स्थूणामल्लकपृष्ठवंशानां भङ्गे शान्तिविधिः ... ,, वारणसङ्ग्रहस्थूणोपथिकायतूलानां भङ्गे तद्विधिः ... २३९ कर्णिकाभ्यन्तरस्थूणाशालापादयुगतुलापादादीनां भङ्गे तद्विधिः ... २४० प्रधानस्थूणाग्रवक्रतादिषु फलम् ... २४१ विशेषतश्चतुर्णां तुलादीनां वास्तुमुख्याङ्गानां हिंसने शान्तिविधानकथनम् ... ,, ४३. द्वारभङ्गफलाध्यायस्त्रिचत्वारिंशः उक्तानां नवकर्मविधीनां ग्रामादिष्वप्यतिदेशः ... २४१ नवकर्मणि स्निग्धत्वादिगुणयुक्तेषु तद्विहीनेषु च द्रव्येषु फलम् ... २४२ पूर्वादिषु नगरभागेषु रम्येषु सत्सु राज्ञः फलम् ... ,, तेष्वरम्येषु तस्य फलम् ... २४३ देवागारपुरद्वारादिप्रत्पन्नानि शुभाशुभानि राज्ञ एवेति कथनम् ... ,, उक्तेषु स्थलविशेषेषु नवकर्मण्यूर्ध्वार्गलादीनां मुख्याङ्गानां भङ्गे राज्ञः फलम् ... ,, तद्भङ्गे ग्रामे सति फलम् ... ,,

२३ विषयः पृष्ठम् दिगुत्थिते गृहोत्थिते च तस्मिन् फलभाजः ... २४३ इह सर्वनिमितेषु शुभाशुभानां फलानां कालनियमः ... ,, वास्तुनि पुराणत्वव्यपदेशस्य कालः ... ,, नवकर्मणि निश्चिते तुम्बिकादीनां भङ्गे फलम् ... ,, लुमामुण्डकानुपूर्वमुण्डगोधानागपाशाख्यानां गृहद्रव्याणां भङ्गे फलम् ... २४४ कपाटस्यार्गलापार्श्वस्य तोरणस्य वास्तुमध्यस्य सोपानस्य वेदिकायाः गवाक्षस्य पट्टस्तम्भस्य च विनाशे फलम् ... ,, गजशुण्डायाः कपोताल्याः श्वपनीपट्टिकाया विटङ्कस्य तुलायाः शालास्तम्भस्य स्तम्भशीर्षादेश्च भङ्गे फलम् ... २४५ प्रतिमोकभङ्गवाहिन्याकाशतलकप्रतिच्छन्नप्रासादमण्डलवलभीनां भङ्गे फलम् ... ,, प्रलीने विलीने विनष्टे च प्रासादे फलम् ... ,, पूर्वोक्तेषु गृहावयवेषु स्निग्धत्वादिगुणविशिष्टेषु फलम् ... ,, कर्णिकाभ्यन्तरस्थूणाशालापादहानौ फलम् ... ,, ४४. स्थपतिलक्षणाध्यायश्चतुश्चत्वारिंशः स्थपतेर्लक्षणम् ... २४६ वास्तुशास्त्रस्याष्टाङ्गानि ... ,, स्थपतेः कृत्यविशेषाः ... ,, शास्त्रमविज्ञाय प्रयोक्तुः स्थपतेर्घातः ... ,, अविदुषः स्थपतेर्निन्दा ... ,, केवलशास्त्रज्ञस्य केवलकर्मज्ञस्य वा तस्य प्रयोगकाले सम्पद्यमाना दोषाः ... २४७ कर्मविदः स्थपतेर्लक्षणम् ... ,, शास्त्रकर्मसामर्थ्ये विद्यमानेऽपि प्रज्ञाभावे तस्य सम्भाव्यमाना दोषाः ... ,, प्रज्ञावत एव तस्य सर्वकर्मनिर्वहणक्षमत्वस्थापनम् ... ,, सर्वेषु स्थपतिगुणेषु सत्स्वपि शीलाभावे कर्मवैफल्यस्य विपरीतफलोपनमनस्य च निरूपणम् ... :, आलेख्याद्यष्टविधकर्मविज्ञानस्याप्यावश्यकता ... २४८ ४५. अष्टाङ्गलक्षणाध्यायः पञ्चचत्वारिंशः स्थापत्याष्टाङ्गविवरणम् ... २४८ नृपालस्थपतेर्गुणाः ... २४९ अङ्गेषु सप्तमस्य यज्ञशालामानस्य प्रयोगः ... ,, तत्र यज्ञशालानिवेशनविधिः ... ,, यजमानकुटीप्रमाणादिकम् ... ,, प्राग्वंशपरिकलनम् ... ,,

२४ विषयः पृष्ठम् प्रक्रमनिवेशनविधिः ... २४९ वेदीकल्पनम् ... २५० होमस्थानकल्पनम् ... " यजमानस्थानकल्पनम् ... " कोटिहोमलक्षहोमस्थानादि ... " सर्वाङ्गेषु याज्ञिकाङ्गस्य प्राशस्त्यम् ... " यज्ञभूमिमापने विहितं वास्तुपदम् ... " अष्टमस्य राजशिबिरनिवेशारूपस्याङ्गस्य निरूपणम् ... " तत्र शिबिराणामाकृतिविशेषाः ... २५१ शिबिरद्वारसङ्ख्या ... " रथ्याप्रमाणम् ... " नरपतेः स्थानम् ... " मन्त्रिपुरोहितबलाध्यक्षान्तः पुरभाण्डागाराणां स्थानानि ... " अश्वानां दन्तिनां च स्थानानि ... " परिखाप्रमाणम् ... " शिबिरस्थानमापनोचितं वास्तुपदम् ... " अष्टमाङ्गेऽवशिष्टस्य दुर्गकर्मणो निरूपणप्रारम्भः ... " तत्र षड्विधानां दुर्गाणां संज्ञाः ... " तेषु प्रशस्तं दुर्गम् ... " दुर्गस्थानविभाजनार्हं वास्तुपदम् ... " हर्म्यप्रमाणादिकम् ... २५२ रथ्योपरथ्याद्वाराणां प्रमाणानि ... " दुर्गेश्वरप्रासादानां स्थानानि ... " दुर्गरक्षार्थं स्थाप्यानां वीराणां लक्षणम् ... " अन्तःपुरादीनामपि तत्र निवेशनीयत्वकथनम् ... " ४६. तोरणभङ्गादिशान्तिकाध्यायः षट्चत्वारिंशः तोरणभङ्गलोषादिषु दोषाः, तत्प्रशमनविधिश्च ... २५३ प्रासादं गृहं वा प्रविष्टाः सन्तो दोषसूचकाश्चतुर्विधाः कपोताः, तत्प्रवेशफलं च ... २५४ कपोतप्रवेशदोषप्रशमनार्थो विधिः ... " ४७. वेदीलक्षणाध्यायः सप्तचत्वारिंशः चतुर्विधानां वेदीनां संज्ञाः तद्विनियोगश्च ... २५६ तत्र सर्वतोभद्रालक्षणम् ... " श्रीधरीलक्षणम् ... "

२५ विषयः पृष्ठम् पद्मिनीलक्षणम् ... २५६ चतुरश्रालक्षणम् ... ,, सर्ववेदीगता विशेषाः ... ,, तास्विष्टकाचयनविध्यादि ... ,, स्तम्भविन्यसनविधिः ... २५७ स्तम्भस्थापनाङ्गे देवतापूजादिकम् ... ,, ४८. गृहदोषनिरूपणाध्यायोऽष्टचत्वारिंशः भूप्लवफलम् ... २५७ गृहविधौ वर्ज्या भूमयः ... २५८ चैत्रादिमासेषु निर्मितानां गृहाणां फलम् ... ,, कीलादीनां स्थानम् ... ,, तत्तद्दिङ्‌मूढेषु वेश्मसु फलम् ... ,, पुरे प्रासादादीनां निवेशनस्थानम् ... ,, वलितादीनि चतुर्विधानि दुष्टगृहाणि ... ,, तेषां लक्षणं फलं च ... ,, मूषकोत्करादिभिर्दुष्टानां भुवां वर्जनीयत्वकथनम् ... ,, तासु वास्तुनिवेशने फलम् ... ,, वेश्मसन्निष्टौ मुखायामः ... २५९ मानुषशालायां मूत्राळिन्दयोरवश्यकता, देवागारशालायां तदभावश्च ... ,, खादकाख्यस्य वेश्मनो लक्षणं फलं च ... ,, सशल्यादिकं कर्मदोषचतुष्टयम् ... ,, छिन्नाख्यस्य वास्त्वङ्गस्य लक्षणं फलं च ... ,, स्वगृहद्वयमध्येन वर्त्मनो निर्वाहे फलम् ... ,, मार्गवेधस्य स्वरूपं फलं च ... ,, उत्सङ्गादीनां चतुर्णां प्रवेशानां स्वरूपं फलं च ... ,, शालाभेदस्य स्वरूपं फलं च ... २६० विकोकिलगृहस्य स्वरूपं फलं च ... ,, सीमाशालाप्रभिन्नेषु प्रासादादिषु फलम् ... ,, गर्भे चन्द्रावलोकिताया निषेधः ... ,, गवाक्षके मूषानिवेशनस्यावश्यकता ... ,, गण्डकुक्षिपृष्ठकक्षाख्यानामङ्गानां गृहात् पृथक्करणे फलम् ... २६१ गण्डादीनां स्वरूपनिर्देशः ... ,, स्थापितानां द्वाराणां संरोधे फलम् ... ,, गृहश्रोत्रादीनां रोधे फलम् ... ,,

२६ विषयः पृष्ठम् कृत्तानां गवाक्षालोकनानां चयने फलम् ... २६१ प्राच्यादिषु चीयमानाया भित्तेर्बहिर्गमने फलम् ... ,, चीयमानानां प्राग्दक्षिणादिकर्णानां बहिर्गमने फलम् ... ,, मल्लिकाकृतिमन्दिरस्य लक्षणम् ... २६२ तत्रायव्ययव्यवस्था ... ,, संक्षिप्तगृहस्य लक्षणं फलं च ... ,, मृदङ्गाकृतिगृहस्य लक्षणं फलं च ... ,, मृदुमध्यगृहस्य लक्षणं फलं च ... ,, कर्णेषु विषमोन्नतेषु फलम् ... ,, गृहमध्ये द्वारकरणनिषेधः ... ,, द्वारवेधेऽनिष्टद्रव्ययोजने च फलम् ... ,, नवेन पुराणयोजने फलम् ... ,, मिश्रजातिद्रव्योत्थेषु गृहादिषु फलम् ... ,, तत्तत्स्थानेष्वधिवास्य प्रतिष्ठितानां पुनर्क्षालने फलम् ... ,, अन्यवास्तुच्युतस्यान्यवास्तौ योजने फलम् ... २६३ देवदग्धेन द्रव्येण गृहकरणे फलम् ... ,, सूर्यद्रुमध्वजच्छायानां गृहद्वारातिक्रमणे फलम् ... ,, ध्वजच्छायायाः स्वरूपनिर्देशः ... ,, निषिद्धा गृहताराः ... ,, निम्नोन्नतत्वादिदोषयुक्तस्याग्रतरद्वारस्य करणे फलम् ... ,, नागदन्तादीनां द्वारमध्ये निवेशनस्य, तेषां विषमस्थितेश्च निषेधः ... ,, गृहे इतिहासाद्युक्तवृत्तान्तप्रतिरूपणस्य निषेधः ... ,, इन्द्रजालतुल्यानां, मिथ्याकृतानां, भीषणानां च प्रतिरूपणस्य निषेधः ... ,, स्वयमुद्घाटनं पिधानं च कुर्वतः, सशब्दस्य, पादशीतलस्य च, द्वारस्य निवेशने फलम् ... ,, अधोमुखत्वेन प्रत्यग्याम्याननत्वेन च द्रव्यस्य निवेशने फलम् ... २६४ स्तम्भद्वारस्य भित्तेश्च वैपरीत्येन निवेशनस्य निषेधः ... ,, उपर्युपरिभूमिकालपने, तत्र क्षणक्लृप्तौ च नियमाः ... ,, शालाया निम्नत्वे अलिन्दस्याधिक्ये च फलम् ... ,, उपरिभूमिषु द्वारनियमाः ... ,, आध्मातादिद्वाराणां निवेशने फलम् ... ,, चत्वररथ्यादिभिर्द्वारवेधे फलम् ... ,, हीनाधिकप्रमाणस्य द्वारस्य निवेशने फलम् ... ,, कृशादिद्वाराणां निवेशने फलम् ... २६५

२७ विषयः पृष्ठम् अन्तर्द्धारानुचरस्य बहिर्द्धारस्य, विशङ्कटस्य च द्वारस्य निवेशने फलम् ... २६५ पट्टसन्धौ द्वारमध्ये निवेशिते फलम् ... ,, तुलायामुपतुलायां च द्वारि तिर्यङ्निवेशितायां फलम् ... ,, जयन्त्यामनुवंशमनुप्राप्तायां फलम् ... ,, ललाटिकाख्यायास्तुलायाः स्वरूपं फलं च ... ,, यज्ञोपवीतिन्याख्यायास्तस्याः स्वरूपं फलं च ... २६६ भारतुलाया मध्यवेधे फलम् ... ,, अखिलेस्तुलाग्रैर्निमित्तेदकरणस्य निषेधः ... ,, भारपट्टे ब्रह्मपदन्यस्ते फलम् ... ,, अयुक्तयोर्युक्तयोर्वा सन्धेर्भारपट्टगतसन्धौ योजने फलम् ... ,, अनुवंशमाश्रित्य भोजने शयने च कृते फलम् ... ,, नागदन्तके तिर्यक्स्थे शयनागारविन्यस्ते च फलम् ... ,, पक्षिराजघण्टाध्वजच्छत्रादीनां गृहे निषेधः ... ,, गृहनमने पञ्च हेतवः ... ,, अनुचितस्थौल्यादिकैर्द्रव्यैर्गृहस्य वैरूप्ये दृष्टान्तः ... ,, जीर्णघुणक्षतादीनां दारूणां वर्जनीयत्वकथनम् ... ,, गृहकर्मणि वर्जनीया वृक्षाः ... २६७ द्वारैर्भित्तिभिश्च मर्मपीडायां फलम् ... ,, कायसन्धिपालादिषु मर्मस्थानस्थितेषु फलम् ... ,, स्तम्भादिभिर्द्धारमध्ये निपीडिते फलम् ... ,, षड्दारुकाणां द्वाराणां च मध्येषु कर्णद्रव्यादिर्विद्धेषु फलम् ... २६८ नागदन्तादिभिः शय्यावेधे फलम् ... ,, गृहमध्यभागे द्वारे निवेशिते फलम् ... ,, द्रव्येण महामर्मपीडायां फलम् ... ,, गृहस्य शून्यतापादका दोषाः ... ,, विभागपदहीनेषु वास्त्वादिषु फलम् ... ,, पुरप्रासादवेश्मनां परिसरे वर्जनीया वृक्षाः ... ,, द्रव्यायामोच्छ्रायविस्ताराणामाधिक्ये फलम् ... ,, घातितेषु पातितेषु च स्तम्भद्वारादिषु फलम् ... २६९ भर्तुरनिष्टफलदायिनो गृहस्य सामान्यलक्षणम् ... ,, ४९. रुचकादिप्रासादलक्षणाध्याय एकोनपञ्चाशः पुरा ब्रह्मणा सृष्टानि पञ्च विमानानि ... २६९ तेषां विनियोगः ... २७० सूर्यादीनामुपयोगायान्यान्यपि बहूनि विमानानि स कल्पयामासेति वचनम् ... ,,

१. भूमि-परीक्षा, नगर-विन्यास व पुर-रचना (अध्याय १-१५)

२८ विषयः पृष्ठम् ब्रह्मसृष्टानां वैराजादीनां पञ्चानां विमानविशेषाणामाकृतिः ... २७० वैराजभेदानां संज्ञाः ... ,, कैलासभेदानां संज्ञाः ... ,, पुष्पकमणिकत्रिविष्टपाख्यविमानत्रयभेदानां संज्ञाः ... २७१ एषामुत्तमाधममध्यमानि मानानि ... ,, अथ चतुर्विंशतेर्वैराजभेदानां लक्षणप्रस्तावः ... ,, तत्र रुचकलक्षणम् ... २७२ चित्रकूटलक्षणम् ... ,, सिंहपञ्जरलक्षणम् ... ,, भद्रलक्षणम् ... ,, श्रीकूटलक्षणम् ... २७३ उष्णीषलक्षणम् ... ,, शालाख्यलक्षणम् ... ,, गजयूथपलक्षणम् ... ,, नन्द्यावर्तलक्षणम् ... २७४ अवतंसलक्षणम् ... ,, स्वस्तिकलक्षणम् ... २७५ क्षितिभूषणलक्षणम् ... २७६ भूजयलक्षणम् ... २७७ विजयानन्दश्रीतरुप्रमदाप्रियाभिधानां चतुर्णां विमानानां लक्षणम् ... ,, व्यामिश्रहस्तिजातीयकुबेरवसुधाराणां लक्षणम् ... २७८ सर्वतोभद्रविमानाख्यमुक्तकोणानां लक्षणम् ... २७९ अथ दशानां कैलासविमानभेदानां लक्षणप्रस्तावः ... २८० तत्र वलयदुन्दुभिप्रान्तपद्मकान्तचतुर्मुखमण्डूकाख्यानां सप्तानां विमानानां लक्षणम् ... ,, अवशिष्टानां कूर्माद्याख्यानां त्रयाणां लक्षणम् ... २८१ अथ दशानां पुष्पकविमानभेदानां लक्षणप्रस्तावः ... ,, तत्र भवविशालसाम्मुख्याख्यानां लक्षणम् ... ,, प्रभवशिबिराग्रहसुखशालद्विशालगृहराजामलविम्बाख्यानां सप्तानां लक्षणम् ... २८२ चतुरश्रायतानामेषामेव सन्निवेशान्तरप्रदर्शनम् ... २८३ अथ दशानां मणिकभेदानां लक्षणप्रस्तावः ... २८४ तत्रामोदरैतिक्तुङ्गचारुभूत्याख्यानां पञ्चानां विमानानां लक्षणम् ... २८५ निषेवकनिषेधसिंहसुप्रभाख्यानां लक्षणम् ... ,,

२९ विषयः पृष्ठम् लोचनोत्सवविमानलक्षणम् ... २८६ अथ दशानां त्रिविष्टपविमानभेदानां लक्षणप्रस्तावः ... ,, तत्र वज्रकनन्दनशङ्कुवामनमेखलयमहापद्मानां लक्षणम् ... ,, हंसविमानलक्षणम् ... २८७ व्योमचन्द्रोदयविमानयोर्लक्षणम् ... ,, ५०. प्रासादशुभाशुभलक्षणाध्यायः पञ्चाशः शुभकराणां प्रासादानां लक्षणम् ... २८८ तद्विपरीतलक्षणेषु प्रासादेषु प्रत्येकं फलानि ... २८९ ५१. आयतननिवेशाध्याय एकपञ्चाशः उत्तमादिभेदेन त्रिधा भिन्नस्य नृपायतनस्य मानं विन्यासश्च ... २९० नृपानुजीविनृपपत्नीगृहाणां देवधिष्ण्यानां च दिग्भागादिकम् ... ,, मन्त्रिसनानीप्रतीहारपुरोधःप्रासादानां दिग्भागादिकम् ... ,, राजमातृस्वसृमातुलकुमारप्रासादानां दिग्भागादिकम् ... ,, द्विजमुख्यसामन्तकुञ्जरारोहभटपौरजनगृहाणां दिग्भागादिकम् ... ,, सर्वेषां गृहाणां सामान्यविधिः ... २९१ इतरेषां गृहाणां भूषणादिभि राजगृहैः साम्यमाधिक्यं च परिहरेदिति वचनम् ... ,, अवशिष्टस्य भूभागस्य विनियोगः ... ,, ५२. प्रासादजात्यध्यायो द्विपञ्चाशः वैराजविमानसामान्यविधिः ... २९२ वैराजविमानप्रभवाः प्रासादविशेषाः ... २९३ तथाविधा अष्टौ शिखरोत्तमाः प्रासादाः ... ,, वैराजजन्मनां सर्वेषामेषां प्रासादानां सर्वकामफलप्रदत्वकथनम् ... २९४ एष्वन्यजातिदूषितेषु फलम् ... ,, ५३. जघन्यवास्तुद्वाराध्यायस्त्रिपञ्चाशः जघन्यवास्तुद्वारप्रमाणम् ... २९४ तत्र पेयापिण्डादीनां मानम् ... २९५ रूपशाखाखल्वशाखातुङ्गशाखानां मानम् ... ,, तुङ्गाया बाह्यतः क्रियमाणानां शाखानां मानम् ... ,, तलोदयमण्डपादीनां मानम् ... ,, उत्तममध्यमयोः प्रासादयोस्तलमानम् ... ,, कुम्भिकादिषु हीनाधिकमानकल्पननिषेधः ... ,,

३० विषयः पृष्ठम् ५४. प्रासादद्वारमानाद्यध्यायश्चतुष्पञ्चाशः प्रासादद्वारमानम् ... २९६ पेयामानम् ... ” शाखामानम् ... ” उत्तराङ्गमानम् ... ” रूपशाखामानम् ... ” पीठबन्धमानम् ... ” भरणमानम् ... ” कपोतमानम् ... ” रथिकामानम् ... ” द्वारभूषा ... ” कपोतादिविधानम् ... २९७ परिमण्डलीकरणम् ... ” पद्मपत्रिकामानम् ... ” रसनामानम् ... ” जङ्घामानम् ... ” खल्वशाखामानम् ... ” बाह्यशाखामानम् ... ” द्वारशाखानां सङ्ख्या ... ” शाखानां निर्गमविस्तारयोर्मानम् ... ” पिण्डोदुम्बरमानम् ... ” तलन्यासमानम् ... ” सिंहमुखमानम् ... ” त्रिविधं पट्टपिण्डमानम् ... ” हीरग्रहणमानम् ... २९८ कुम्भिकोत्कालकयोर्निवेशनप्रकारः ... ” उत्तरपट्टद्वयोर्मानम् ... ” तदूर्ध्वभागपरिष्करणम् ... ” सप्तानां लुमानां संज्ञाः ... ” तत्र सुम्बिनीनिष्पादनप्रकारः ... ” अन्यासां लुमानां निष्पादनप्रकारः ... २९९ पञ्चविंशतिवितानानां नामानि ... ” कोलादीनां नागबन्धान्तानां सप्तानां वितानानां रूपनिर्माणप्रकारः ... ३०० पुष्पकादीनां विद्युन्मन्दारकान्तानां तेषां रूपनिर्माणप्रकारः ... ३०१

३१ विषयः पृष्ठम् दशच्छाद्योदयाः ... ३०२ सप्त वृत्तच्छाद्योदयाः ... ” छाद्यक्षेत्रानुसारेण कल्प्यानि लुमामानानि ... ३०३ छाद्यलुमानां गण्डिकाच्छेदादिकम् ... ” उत्तमादिप्रासादानां छाद्यनिर्गमाः ... ३०४ सिंहकर्णलक्षणम् ... ३०५ ५५. मेर्वादिशोडशप्रासादादिलक्षणाध्यायः पञ्चपञ्चाशः मेर्वादयः षोडश प्रासादाः ... ३०७ तेषु मेरुलक्षणम् ... ” कैलासलक्षणम् ... ३०८ सर्वतोभद्रलक्षणम् ... ३०९ विमानच्छन्दलक्षणम् ... ३१० नन्दनलक्षणम् ... ३११ स्वस्तिक लक्षणम् ... ” मुक्तकोणलक्षणम् ... ३१२ श्रीवत्सलक्षणम् ... ” हंसरुचकवर्धमानगरुडगजप्रासादानां लक्षणम् ... ३१३ सिंहपद्मकयोर्लक्षणम् ... ३१४ मेर्वादिप्रासादसामान्यविधयः ... ” वलभीप्रासादलक्षणम् ... ३१६ मेर्वादीनां विनियोगः ... ” एषु जगत्यादिकल्पननियमाः ... ” परिवाराणां स्थापनप्रकारः ... ३१७ द्वारमानविधयः ... ३१८ स्तम्भहीरप्रहतुलाधारणकुम्भपद्मादीनां कल्पनम् ... ” रूपशाखादिप्रकल्पनम् ... ३२० ५६. रुचकादिचतुष्षष्टि प्रासादकाध्यायः षट्पञ्चाशः रुचकादिचतुष्षष्टि प्रासादानां साधारणा विधयः ... ३२१ तेषु रुचकादयः पञ्चविंशतिर्ललितप्रासादाः ... ३२२ तेषां सन्निवेशः ... ” सुभद्रादयो नव मिश्रकप्रासादाः ... ” केसर्यादयः पञ्चविंशतिः सान्धारप्रासादाः ... ” लतादयः पञ्च निगूढप्रासादाः ... ३२३

३२ विषयः पृष्ठम् केसर्यादिषण्ढकसङ्ख्या ... ३२३ मेरोर्विनियोगः कर्तृनियमादिकं च ... ३२४ ललितप्रासादेषु रुचकभद्रकहंसानां लक्षणम् ... ३२५ हंसोद्भवप्रतिहंसनन्दनन्यावर्तधराधरवर्धनमानगिरिकूटानां लक्षणम् ... ३२६ श्रीवत्सत्रिकूटमुक्तकोणगजगरुडसिंहाख्यानां लक्षणम् ... ३२७ भवविभवमालाधराणां लक्षणम् ... ३२८ पद्ममलयवज्रकाणां लक्षणम् ... ३२९ स्वस्तिकशङ्खोर्लक्षणम् ... ३३० एषु चतुरश्रतदायतवृत्ततदायताष्टाश्रिप्रासादानां विभागः ... ,, मिश्रकप्रासादेषु सुभद्रादित्रिकूटान्तानां लक्षणम् ... ,, धराधरादिसर्वाङ्गसुन्दरान्तानां लक्षणम् ... ३३१ मिश्रकप्रासादसामान्यलक्षणम् ... ,, सान्धारप्रासादेषु केसरिलक्षणम् ... ,, सर्वतोभद्रलक्षणम् ... ३३२ नन्दननन्दिशालयोर्लक्षणम् ... ३३३ नन्दिवर्धनमन्दिरयोर्लक्षणम् ... ३३५ श्रीवत्सामृतोद्भवयोर्लक्षणम् ... ,, हिमवद्धेमकूटयोर्लक्षणम् ... ३३७ कैलासपृथिवीजयेन्द्रनीलानां लक्षणम् ... ३३८ महानीलभूधरयोर्लक्षणम् ... ३४० रत्नकूटवैडूर्ययोर्लक्षणम् ... ,, पद्मरागवज्रकमुकुटोज्ज्वलैरावतराजहंसानां लक्षणम् ... ३४१ गरुडवृषभमेरूणां लक्षणम् ... ३४३ निगूढप्रासादेषु लताख्यस्य लक्षणम् ... ३४४ त्रिपुष्कराल्यपञ्चवक्त्रचतुर्मुखानां लक्षणम् ... ३४५ नवात्मकप्रासादलक्षणम् ... ३४६ एषु परिवारप्रतिष्ठानियमादिकम् ... ३४८ ५७. मेर्वादिविंशिकाध्यायः सप्तपञ्चाशः अन्ये श्रीधरादयश्चत्वारिंशदुत्कृष्टप्रासादाः तेषां विनियोगश्च ... ३५० नन्दनादयो दश मिश्रकप्रासादाः ... ३५१ तेषु श्रीधरलक्षणम् ... ,, हेमकूटलक्षणम् ... ३५४ सुभद्रलक्षणम् ... ३५७ रिपुकेसरिलक्षणम् ... ३६०

३३ विषयः पृष्ठम् पुष्पकलक्षणम् ... ३६२ विजयभद्रलक्षणम् ... ३६५ श्रीनिवासलक्षणम् ... ३६८ सुरसुन्दरलक्षणम् ... ३६९ नन्द्यावर्तलक्षणम् ... ३७१ पूर्णप्रासादलक्षणम् ... ३७३ सिद्धार्थलक्षणम् ... ३७४ शङ्खवर्धनलक्षणम् ... ३७५ त्रैलोक्यभूषणलक्षणम् ... ३७६ पद्मपक्षबाहोर्लक्षणम् ... ३७८ विशाललक्षणम् ... ३७९ कमलोद्भव लक्षणम् ... ३८० हंसध्वजलक्षणम् ... ३८१ लक्ष्मीधरलक्षणम् ... ३८२ महावज्ररतिदेहयोर्लक्षणम् ... ३८३ सिद्धकामलक्षणम् ... ३८५ पद्मचामरलक्षणम् ... ,, नन्दिघोषलक्षणम् ... ३८६ मनूत्कीर्णलक्षणम् ... ३८७ सुप्रभलक्षणम् ... ३८८ सुरानन्दलक्षणम् ... ३८९ हर्षणलक्षणम् ... ३९० दुर्धरलक्षणम् ... ३९१ दुर्जयलक्षणम् ... ३९३ त्रिकूटनवशेखरयोर्लक्षणम् ... ,, पुण्डरीकलक्षणम् ... ३९५ सुनाभलक्षणम् ... ३९६ महेन्द्रलक्षणम् ... ३९७ वराटलक्षणम् ... ३९८ सुमुखप्रासादलक्षणम् ... ३९९ नन्दलक्षणम् ... ४०० महाघोषवृद्धिरामवसुन्धराणां लक्षणम् ... ४०१ मुद्रकलक्षणम् ... ४०२ बृहच्छाललक्षणम् ... ,,

१४ विषयः पृष्ठम् सर्वदेवसाधारणेष्ष्वन्येषु विंशतिप्रासादेषु मेरुलक्षणम् ... ४०४ मन्दरलक्षणम् ... ४०५ कैलासलक्षणम् ... ४०७ त्रिविष्टपलक्षणम् ... ४०९ पृथिवीजयलक्षणम् ... ४११ क्षितिभूषणलक्षणम् ... ४१४ सर्वतोभद्रलक्षणम् ... ४१५ विमानप्रासादलक्षणम् ... ४१७ नन्दनलक्षणम् ... ४१९ स्वस्तिक लक्षणम् ... ४२० मुक्तकोणलक्षणम् ... ४२१ श्रीवत्सलक्षणम् ... ४२३ हंसलक्षणम् ... ४२५ रुचकवर्धनमानयोर्लक्षणम् ... ४२६ गरुडगजसिंहप्रासादानां लक्षणम् ... ४२७ पद्मकलक्षणम् ... ४२९ नन्दिवर्धनलक्षणम् ... ४३० ५८. प्रासादस्तवनाध्यायोऽष्टपञ्चाशः विश्वकर्मणे ब्रह्मणा दत्तेषु विमानादिचतुष्षष्टि प्रासादेषु वास्तुदेवतापूजनादिकम् ... ४३२ एषां प्रासादानां विनियोगः ... ” तत्र शिवस्य समुद्दिष्टा अष्टौ प्रासादाः ... ” विष्णोः प्रासादाः ... ” ब्रह्मणः प्रासादाः ... ४३३ सूर्यस्य प्रासादाः ... ” चण्डिकायाः प्रासादाः ... ” विनायकस्य प्रासादाः ... ” लक्ष्म्याः प्रासादाः ... ” सर्वदेवसाधारणाः प्रासादाः ... ” ५९. विमानादिचतुष्षष्टि प्रासादलक्षणाध्याय एकोनषष्टितमः समनन्तरोक्तचतुष्षष्टि प्रासादेषु विमानलक्षणम् ... ४३४ सर्वतोभद्रलक्षणम् ... ४३६ गजपृष्ठप्रासादलक्षणम् ... ४३७ पद्मकवृषभमुक्तकोणनलिनप्रासादानां लक्षणम् ... ४३८

विषयः पृष्ठम् मणिकगरुडप्रासादयोर्लक्षणम् ... ४३९ वर्धमानशङ्खावर्त्तयोर्लक्षणम् ... ४४० पुष्पकगृहराजस्वास्तिकप्रासादानां लक्षणम् ... ४४१ रुचक लक्षणम् ... ४४२ पुण्ड्रवर्धनमेहमन्दरप्रासादानां लक्षणम् ... ४४३ कैलास हंसभद्रतुङ्गप्रासादानां लक्षणम् ... ४४४ मिश्रकगवयचित्रकूटकिरणप्रासादानां लक्षणम् ... ४४५ सर्वाङ्गसुन्दरनन्द्यावर्तवल्लभ्यप्रासादानां लक्षणम् ... ४४६ सुपर्णश्रीवत्सप्रासादयोर्लक्षणम् ... ४४७ पद्मनाभ वैराजवृत्तकप्रासादानां लक्षणम् ... ४४८ सिंहचित्रकूटयोर्लक्षणम् ... ४४९ योगपीठघण्टानादपताकिनगुहाधरप्रासादानां लक्षणम् ... ४५० शालाकवेणुककुञ्जरप्रासादानां लक्षणम् ... ४५१ हर्षणमहापद्महर्म्यप्रासादानां लक्षणम् ... ४५२ उज्जयन्तगन्धमादनशतशृङ्गविश्रान्तमनोहरप्रासादानां लक्षणम् ... ४५३ वृत्तवृत्तायतचैत्यकिङ्किणीकलयनपटिसविभवप्रासादानां लक्षणम् ... ४५५ तारागणप्रासादलक्षणम् ... ४५६ ६०. श्रीकूटादिषट्त्रिंशत्प्रासादलक्षणाध्यायः षष्टितमः नागरक्रियाणां श्रीकूटादिषट्त्रिंशत्प्रासादानां नामनिर्देशः ... ४५६ तत्र श्रीकूटलक्षणम् ... ४५७ श्रीमुखलक्षणम् ... ४५८ श्रीधरवरदप्रियदर्शनकुलनन्दनान्तरिक्षाणां लक्षणम् ... ४५९ पुष्पभासविशालकसङ्कीर्णमहानन्दनन्द्यावर्तसौभाग्याख्यानां लक्षणम् ... ४६० विभञ्जकविभवबीभत्सश्रीतुङ्गमानतुङ्गानां लक्षणम् ... ४६१ सर्वतोभद्रबाह्योदरनिर्यूहोदराणां लक्षणम् ... ४६२ भद्रकोशचित्रकूटविमलहर्षणभद्रसङ्कीर्णभद्रविशालकभद्रविष्कम्भाणां लक्षणम् ... ४६३ उज्जयन्तलक्षणम् ... ४६४ चित्रकूटादुज्जयन्ताच्चोत्पन्नाः प्रासादाः ... ४६५ विमानादीनां श्रीकूटादीनां च साधारणा नियमाः ... ” उत्तमादिप्रासादानां मानम् ... ” ६१. पीठपञ्चकलक्षणाध्याय एकषष्टितमः द्राविडप्रासाद्योग्यानि पञ्च पीठानि ... ४६६ तेषु पादबन्धपीठस्य लक्षणम् ... ”

३६ विषयः पृष्ठम् श्रीबन्धवेदीबन्धप्रतिक्रमपीठानां लक्षणम् ... ४६७ खुरबन्धपीठस्य लक्षणम् ... ४६८ पद्मादयः पञ्च तलच्छन्दप्रासादाः ... ४६९ तेषु पद्मतलच्छन्दलक्षणम् ... " महापद्मवर्धमानस्वस्तिकतलच्छन्दानां लक्षणम् ... " सर्वतोभद्रतलच्छन्दलक्षणम् ... ४७१ एषामेव सान्धाराणां लक्षणम् ... " ६२. द्राविडप्रासादलक्षणाध्यायो द्विषष्टितमः भूमिकायुक्तेषु द्राविडप्रासादेषु एकभूमिकस्य लक्षणम् ... ४७२ द्विभूमिकस्य लक्षणम् ... ४७३ त्रिभूमिकस्य लक्षणम् ... ४७४ चतुर्भूमिकस्य लक्षणम् ... ४७७ पञ्चभूमिकस्य लक्षणम् ... ४८० षड्भूमिकस्य लक्षणम् ... ४८६ सप्तभूमिकस्य लक्षणम् ... ४८७ अष्टभूमिकनवभूमिकयोर्लक्षणम् ... " दशभूमिकैकादशभूमिकद्वादशभूमिकानां लक्षणम् ... ४८८ ६३. मेर्वादिर्विंशिकानागरप्रासादलक्षणाध्यायः त्रिषष्टितमः मेर्वादयो विंशतिर्नागरप्रासादाः ... ४९० एषु भूमिकादिकल्पननियमादयः ... " पक्षान्तरेणैषां मानप्रदर्शनम् ... ४९२ भूमिकाष्टकस्य मानं, पृथक् पृथक् तदवयवकल्पनं च ... ४९३ ६४. दिग्भद्रादिप्रासादलक्षणाध्यायः चतुष्षष्टितमः दिग्भद्रादीनां द्वादशवावाटप्रासादानां नामानि ... ५०० तेषु दिग्भद्रलक्षणम् ... " श्रीवत्सलक्षणम् ... ५०१ वर्धमानलक्षणम् ... ५०२ नन्द्यावर्तनन्दिवर्धनयोर्लक्षणम् ... ५०३ विमानलक्षणम् ... ५०५ पद्ममहाभद्रयोर्लक्षणम् ... " श्रीवर्धमानलक्षणम् ... ५०७ महापद्मपञ्चशालपृथिवीजयानां लक्षणम् ... ५०८

३७ विषयः पृष्ठम् ६५. भूमिजप्रासादलक्षणाध्यायः पञ्चषष्टितमः भूमिजप्रासादेषु निषधादयश्चत्वारश्चतुरश्र प्रासादाः ... ५११ तेषु निषधलक्षणम् ... ,, मलयाद्रिलक्षणम् ... ५१२ माल्यवतो लक्षणम् ... ५१३ नवमालिकस्य लक्षणम् ... ५१४ कुमुदादयः सप्त वृक्षजातिप्रासादाः ... ५१५ तेषु कुमुदलक्षणम् ... ५१६ कमललक्षणम् ... ५१७ कमलोद्भवलक्षणम् ... ५१८ किरणशतशृङ्गयोर्लक्षणम् ... ५१९ निरवद्यलक्षणम् ... ५२० सर्वाङ्गसुन्दरलक्षणम् ... ५२१ भूमिजातिष्वेव स्वस्तिकादयः पञ्चाष्टशालप्रासादाः ... ५२२ तेषु स्वस्तिकलक्षणम् ... ,, वज्रस्वस्तिकलक्षणम् ... ५२४ हर्म्यतललक्षणम् ... ,, उदयाचललक्षणम् ... ५२५ गन्धमादनलक्षणम् ... ५२६ नागरादिप्रासादगतानां पञ्चविंशतिरेखाणां संज्ञाः, तत्करणविधिश्च ... ५२७ ६६. मण्डपलक्षणाध्यायः षट्षष्टितमः सामान्यतो मण्डपस्य द्वैविध्यं, तदर्थो वास्तुपदविभागश्च ... ५२८ भद्रादयोऽष्टौ मण्डपाः ... ,, सर्वेषां मण्डपानां सामान्यविधिः ... ,, तत्र भद्रमण्डपलक्षणम् ... ,, नन्दनमहेन्द्रवर्धमानाख्यानां लक्षणम् ... ५३१ स्वस्तिकःसर्वतोभद्रमहापद्मग्रहराजानां लक्षणम् ... ५३२ अन्ये मण्डपनिर्माणसम्बद्धा विशेषाः ... ५३३ ६७. सप्तविंशतिमण्डपलक्षणाध्यायः सप्तषष्टितमः सन्निवेशविशेषेण भिन्नेष्वन्येषु सप्तविंशतिमण्डपेषु उत्तमाधममध्यमकल्पननियमः ... ५३४ तेषु पुष्पकलक्षणम् ... ,, अन्येषां मण्डपानां नामानि ... ५३५ मिश्रकादिमण्डपानां लक्षणम् ... ,,

. ३८ विषयः पृष्ठम् ६८. जगत्यङ्गसमुदायाधिकाराध्यायोऽष्टषष्टितमः जगतीस्वरूपकथनम् ... ५४३ पीठात् पृथग् जगतीसम्भवे कारणम् ... ,, जगतीनां सन्निवेशः ... ५४४ प्रासादेषु जगत्या निवेशनस्थानम् ... ,, उत्तमादीनां जगतीनां विनियोगप्रकारः ... ,, कर्णोद्गवादयः षट्प्रकाराः शालाः, तल्लक्षणं च ... ५४५ उत्तमादिजगतीपीठानां लक्षणम् ... ५४६ ६९. जगतीलक्षणाध्याय एकोनसप्ततितमः चतुरश्राकाराणामेकोनचत्वारिंशतो जगतीनां संज्ञा ... ५४८ तासु वसुधायैकमद्रान्तानां लक्षणम् ... ५४९ द्विभद्रिकादिभमरावत्यन्तानां लक्षणम् ... ५५० स्वस्तिक्त्यादिमन्दारमालिकान्तानां लक्षणम् ... ५५१ अनङ्गलेखादिनन्द्यावर्तान्तानां लक्षणम् ... ५५२ ताम्रमूलादिकर्णमञ्जर्यन्तानां लक्षणम् ... ५५३ विश्वरूपादिसुभद्रान्तानां लक्षणम् ... ५५४ सिंहपञ्जरादिदेवयन्त्रिकान्तानां लक्षणम् ... ५५५ चतुरश्रायतानां यमलादित्रिपथान्तानां लक्षणम् ... ५५६ वृत्ताकाराणां वलयादिचन्द्रमण्डलान्तानां लक्षणम् ... ५६० वृत्तायतानां मातुलिङ्गयादिकालिङ्गयान्तानां लक्षणम् ... ५६३ अष्टाश्रिसंस्थानानां मातृकादिजगतीनां लक्षणम् ... ५६४ ७०. लिङ्गपीठप्रतिमालक्षणाध्यायः सप्ततितमः उत्तमादिलिङ्गानां प्रमाणं, द्रव्याणि, लक्षणोद्धारादि च ... ५६७ उद्देश्यफलभेदेन तत्तद्दिक्षु प्रतिष्ठापनीयानां लोकपाललिङ्गानां लक्षणं, तत्प्रशंसा च ... ५७१ लिङ्गानां द्रव्यभेदेन फलभेदप्रदर्शनं, सान्निध्यकारका विधयश्च ... ५७४ चिह्नाभिव्यक्तिहेतुकप्रलेपद्रव्यादिकम् ... ५७५ तेषां लिङ्गानां पीठकल्पनप्रकारः ... ५७६ पृथ्वादि्काः पीठिकाः, तल्लक्षणं, तद्विनियोगश्च ... ,, मेखलाप्रणालब्रह्मशिलादिकल्पनविधयः ... ५७९ लिङ्गसविधे ब्रह्मविष्णुवादीनां निवेशनप्रकारः ... ५८० द्वारप्रमाणानुरोधेनोत्तमादिप्रतिमानां, तत्पीठानां च कल्पनम् ... ,, प्रासादगर्भेष्षु पिशाचादिभागविभजनक्रमः ... ५८१

३९ विषयः पृष्ठम् ७१. चित्रोद्देशाध्याय एकसप्ततितमः चित्रप्रशंसा ... ५८२ चित्रलेखनाधिष्ठानानि ... ,, चित्रोद्देशः ... ,, चित्रकर्मज्ञानां निर्देशः ... ५८३ ७२. भूमिबन्धाध्यायो द्विसप्ततितमः वर्तिकाबन्धनोपयोगिन्यो मृदः, तत्संस्करणं च ... ५८४ वर्तिकालक्षणं, भूमिबन्धनप्रकारश्च ... ,, कुड्यभूमिबन्धनक्रमः ... ५८६ पट्टभूमिबन्धनक्रमः ... ५८७ ७३. लेप्यकर्मादिकाध्यायः त्रिसप्ततितमः लेप्यकर्मोचिताया मृदो लक्षणं, तत्संस्करणं च ... ५८८ ताभिलेपनक्रमः, कूर्चलक्षणं च ... ५८९ कूर्चकैर्लेखाकरणनियमाः ... ५९० ७४. अण्डप्रमाणाध्यायः चतुःसप्ततितमः आलेख्यकर्मणि मुखाण्डकवृत्ताण्डकयोरालेखनविधिः ... ५९० अलसाण्डकादीनामालेखनविधिः ... ५९१ ७५. मानोत्पत्त्यध्यायः पञ्चसप्ततितमः मानगणनम् ... ५९२ देवादीनां शरीरप्रमाणप्रदर्शनम् ... ,, देवासुरनरादीनां रूपविशेषाः, गजवाजिसिंहव्यालकुक्कुटादीनां जातिभेदाश्च ... ५९४ चित्रकर्मोपक्रमनियमाः ... ५९५ ७६. प्रतिमालक्षणाध्यायः षट्सप्ततितमः प्रतिमाद्रव्याणि, तत्प्रयुक्ताः फलभेदाश्च ... ५९६ प्रतिमानिर्माणोपक्रमविधिः ... ,, पुरुषप्रतिमावयवेषु नेत्रश्रवणनासापुटचिबुकौष्ठस्रुक्कनासिकानां तदंशभूतानां च पृथक् पृथक् प्रमाणप्रदर्शनम् ... ५९७ ललाटगण्डग्रीवावक्षोनाभिमेढ्रोरुजानुजङ्घापादाङ्गुलिनानां प्रमाणपरिमाणादिकम् ... ५९८ बाह्वोस्तदङ्गुलीनां च प्रमाणादिकम् ... ६०० स्त्रीप्रतिमानामङ्गप्रत्यङ्गप्रमाणादिकम् ... ६०१ ७७. देवादिरूपप्रहरणसंयोगलक्षणाध्यायः सप्तसप्ततितमः प्रतिमाविशेषेषु ब्रह्मणो लक्षणम् ... ६०२ शिवस्य लक्षणम् ... ,,

४० विषयः पृष्ठम् कार्तिकेयस्य लक्षणम् ... ६०४ बलभद्रस्य लक्षणम् ... ६०५ विष्णोर्लक्षणम् ... ,, महेन्द्रादीशानान्तानां लोकपालानां लक्षणम् ... ,, लक्ष्म्या लक्षणम् ... ६०६ कौशिक्या लक्षणम् ... ,, अश्विनोर्लक्षणम् ... ,, पिशाचादीनां लक्षणम् ... ६०७ यक्षनागगन्धर्वादीनां सामान्यलक्षणम् ... ,, ७८. दोषगुणनिरूपणाध्यायोऽष्टसप्ततितमः दुष्टाः प्रतिमाः, तत्पूजनफलं च ... ६०८ शुभावहानां प्रतिमानां सामान्यलक्षणम् ... ६०९ ७९. ऋज्वागतादिस्थानलक्षणाध्याय एकोनाशीतितमः प्रतिमानान् ऋज्वागतादिकाः स्थानविशेषाः, तत्परावृत्तानि, तद्व्यन्तराणि च ... ६१० तेषु ऋज्वागतार्धर्ज्वागतयोर्लक्षणम् ... ६११ साचीकृतलक्षणम् ... ६१४ अध्यर्धलक्षणम् ... ६१७ पार्श्वगतलक्षणम् ... ६२१ ऋज्वागतपरावृत्तलक्षणम् ... ६२३ परावृत्तान्तराणां लक्षणसंक्षेपः ... ,, एषु तत्तदवयवविभागप्रमाणनिर्णयार्थः सूत्रपातविधिः ... ६२४ ८०. वैष्णवादिस्थानकलक्षणाध्यायोऽशीतितमः वैष्णवादिकानि चेष्टास्थानानि तल्लक्षणं च ... ६२६ सर्वेष्वपि स्थानकेषु जायमानानि द्रुतादिकानि गमनानि, तल्लक्षणं च ... ६२७ अन्येषामपि क्रियाविशेषाणां प्रतिपत्त्यर्थं पातनीयानि त्रीणि सूत्राणि, तत्पातनविधिश्च ... ६२९ ८१. पञ्चपुरुष लक्षणोध्याय एकाशीतितमः हंसादयः पञ्च पुरुषविशेषाः ... ६३० तेषु हंसलक्षणम् ... ,, शशलक्षणम् ... ६३१ रुचक लक्षणम् ... ,, भद्रलक्षणम् ... ,,

३१ विषयः पृष्ठम् ८२. रसद्दष्टिलक्षणाध्यायो व्यशीतितमः चित्रशास्त्रप्रसिद्धा, एकादश रसाः ... ६३२ तेषु शृङ्गाराद्यद्भुतान्तानां लक्षणम् ... ६३३ शान्तरसलक्षणम् ... ,, ललितादयोऽष्टादश दृष्टिविशेषाः ... ,, तेषु ललितादिविभ्रमान्तानां लक्षणम् ... ६३४ सङ्कुचितादिस्थिरान्तानां लक्षणम् ... ,, प्रतिमादिष्विष्टदृष्टीनामावश्यकताप्रतिपादनम् ... ६३५ ८३. पताकादिचतुष्षष्टिहस्तलक्षणाध्यायः त्र्यशीतितमः पताकादयश्चतुर्विंशतिरसंयुता हस्तविशेषाः ... ६३६ तेषु पताकस्य लक्षणं कर्माणि च ... ,, त्रिपताकस्य लक्षणं कर्माणि च ... ६३९ कर्तरीमुखार्धचन्द्रयोर्लक्षणं कर्माणि च ... ६४१ अरालस्य लक्षणं कर्माणि च ... ६४३ शुकतुण्डमुष्ट्योर्लक्षणं कर्माणि च ... ६४४ शिखरकपित्थखटकामुखानां लक्षणं कर्माणि च ... ,, सूचीमुखस्य लक्षणं कर्माणि च ... ६४६ पद्मकोशस्य लक्षणं कर्माणि च ... ६४७ सर्पशिरोमृगशीर्षकयोर्लक्षणं कर्माणि च ... ६४८ काङ्गूलालपद्मयोर्लक्षणं कर्माणि च ... ६४९ चतुरस्य लक्षणं कर्माणि च ... ,, भ्रमरहंसवक्त्रहंसपक्षाणां लक्षणं कर्माणि च ... ६५१ सन्दंशस्य लक्षणं कर्माणि च ... ६५३ मुकुलोर्णनाभताम्रचूडानां लक्षणं कर्माणि च ... ६५४ अथाञ्जल्यादयस्त्रयोदश संयुता हस्तविशेषाः ... ,, कर्कटस्वस्तिकखटकोत्सङ्गानां लक्षणं कर्माणि च ... ६५५ तेषु अञ्जलिकपोतयोर्लक्षणं कर्माणि च ... ,, दोललक्षणम् ... ६५६ पुष्पपुटस्य लक्षणं कर्माणि च ... ,, मकरलक्षणम् ... ६५७ गजदन्तलक्षणम् ... ,, अवहित्थस्य लक्षणं कर्माणि च ... ,, वर्धमानलक्षणम् ... ,, एषां प्रयोगाश्रिता नियमाः ... ,,