भारतकोश
साम्ब पुराण (श्री एस. एन. खण्डेलवाल हिन्दी व्याख्या सहित)

साम्ब पुराण (श्री एस. एन. खण्डेलवाल हिन्दी व्याख्या सहित)

Samba Purana Hindi

महर्षि वेदव्यास (व्याख्याकार: श्री एस. एन. खण्डेलवाल) द्वारा

स्रोत: Sri Samba Purana with Hindi Commentary by Sri S. N. Khandelwal (उद्गम)

DevanagariHindipublished424 पृष्ठ

पृष्ठ 246, कुल 424 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 246

२३६ || श्रीसाम्बपुराणम्

अष्टमी-चतुर्दशी-पूर्णिमामावास्यासु ब्रह्मचारी भवेत्। वृथा मांसं भ्रष्टमांसं च न खादेत्। आक्रोशपरिवादपैशून्यनृशंसाभिधानहीनो नारन्तुदः स्यात्, हीनादुत्कृष्टमपि नाददीत। परमर्मदोषान्न वदेत्। हीनातिरिक्ताङ्गरूपद्रविणजातिसत्यहीननिन्दितविगर्हितान्नाधिक्षिपेत्। नास्तिक्यवेदनिन्दाद्वेषदम्भाभिमानतैक्ष्ण्यानि वर्जयेत्।

परस्मिन्दण्डने न इच्छेत्। क्रुद्धोऽपि न हन्यात्। अन्यत्र भार्यापुत्रदासदासीशिष्यभ्रातृभ्यः। न ब्राह्मणपरिवादी, न तिथिनक्षत्रदेशिकः स्यात्। कृत्वा मूत्रपुरीषेऽशुचौ रथ्यामाक्रम्य वा पुनः पादौ प्रक्षालयेत्। यावककृसरमांसशष्कुलीपायसमात्मार्थं न कल्पयेत्।

अग्निपरिचारी नित्यं भिक्षां दद्यात्। वाग्यतः प्राङ्मुखोदन्तकाष्ठं प्रशस्तमद्यात्। नाभ्युदितः स्यात्। प्रातरुत्थाय पितरमाचार्यमभिवादयेत्। अकृत्वा दन्तधावनं देवपूजाकार्यगमनसमागमान्नाचरेत्। अन्यत्र गुरुवृद्धधार्मिकेभ्यः समलो दिशोऽनावलोक्य उदकञ्चाच्छिद्रा न शयीत। अवाक्शिर ऊर्ध्वशिखश्च भग्नावशीर्णान्तर्धानसंयुक्तशयने न तिर्यक् पदाकृष्यासनं प्रमृज्य न विशेत्। सूर्यस्य पूजां कथां भक्तिं कारयेत्, तत्सर्वयमस्य प्राप्नोति धर्मम्।

नित्यं ब्राह्मणं भोजयेत्, कथाकारिणं विशेषतः। अन्यदेते यदखादेत्सर्वमपि। निशायां न स्नायात्, स्नात्वा गात्रं न मार्जयेत्। स्नात्वा नानुलिम्पेत्। न स्नात्वाद्र्रवासा तिष्ठेत्। वासो न विधिनुयात्। स्रजो नावकृष्टव्याः। न बहिर्धार्याश्च। रक्तमाल्यं न धार्यं, शुक्लं धार्यं तु अन्यत्र कमलकुवलयाम्लानासनेभ्यः।

स्नातस्य वर्णमांदद्यात्, श्वासविपर्ययं न कुर्यात्। नान्यद्धृतं धारयेत्। न च जीर्णमलिनं, सति सम्भवे अन्यशय्यायामन्यद्रव्याणामन्यदेवतार्चायाम्। कीटकेशावपन्नमुद्धृतसारं नाश्नीयादन्यदैवावसनपिदालशाकमुदुम्बरान्नादेत्। अजागव्यमायुरशुष्कपर्युषितमांसं च। न पाणौ लवणमादद्यात्। श्वादव्यापदं स्पृष्ट्वाभूभूक्षणहेक्षिय तत अर्चलीणाघ्रातं च।

न रात्रौ भुञ्जीत दधिसक्तून्। श्रोकीसं च वर्जयेत्। बालेन परपुत्रेण च। शाकं प्रातश्च भुञ्जीत नान्तरा न समाहितः। वाग्यतो नैकपात्रश्च नग्नो संविशन्न शब्दकृत्। शेषे न कस्यापि उदकपूर्वमन्त्रमतिथिभ्यो दत्वा समश्नीयात्। एकपंक्तौ गतानां चेद्दधिमधुसक्तुपायसपानीयं निरस्याश्नीयात्। शेषं न कस्यचिद् दद्यात्। दध्यनुपानं शुक्लाशने न कार्यम्।

अक्रोध, सत्यवादी होना चाहिये। प्राणीगण के प्रति हिंसा तथा असूया का आचरण, अशुचि, खलता तथा आलस्य का परित्याग करना चाहिये। लोष्ट्र नहीं फेंकना चाहिये,