संस्कार विधि (महर्षि दयानन्द सरस्वती - षोडश वैदिक संस्कार एवं गुरुकुल विधान सटीक)
Sanskar Vidhi of Maharshi Dayananda Saraswati
महर्षि स्वामी दयानन्द सरस्वती द्वारा
पृष्ठ 226, कुल 318 में से
संदर्भ में पढ़ें२२२ संस्कारविधिः ओं स॒जूर्देवेन॑ सवि॒त्रा स॒जूरुषसेन्द्र॑वत्या। जुषा॒णः सूर्यो॑ वेतु॒ स्वाहा॑ ॥४॥ अब नीचे लिखे हुए मन्त्र सायंकाल में अग्निहोत्र के जानो— ओम् अ॒ग्निर्ज्योति॒र्ज्योतिर॒ग्निः स्वाहा॑ ॥ १ ॥ ओम् अ॒ग्निर्वर्चो ज्योति॒र्वर्चः स्वाहा॑ ॥ २ ॥ ओम् अ॒ग्निर्ज्योति॒र्ज्योतिर॒ग्निः स्वाहा॑ ॥ ३ ॥ इस मन्त्र को मनसे उच्चारण करके तीसरी आहुति देनी। ओं स॒जूर्देवेन॑ सवि॒त्रा स॒जू रात्र्येन्द्र॑वत्या। जुषा॒णोऽअ॒ग्निर्वे॑तु॒ स्वाहा॑ ॥ ४ ॥ अब निम्नलिखित मन्त्रों से प्रातःसायं आहुति देनी चाहिए। ओं भूरग्नये प्राणाय स्वाहा ॥ इदमग्नये प्राणाय—इदं न मम ॥ १ ॥ ओं भुवर्वायवेऽपानाय स्वाहा ॥ इदं वायवेऽपानाय—इदं न मम ॥ २ ॥ ओं स्वरादित्याय व्यानाय स्वाहा ॥ इदमादित्याय व्यानाय—इदं न मम ॥ ३ ॥ ओं भूर्भुवः स्वरग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणापानव्यानेभ्यः स्वाहा ॥ इदमग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणापानव्यानेभ्यः— इदं न मम ॥ ४ ॥ ओम् आपो ज्योतीरसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरों स्वाहा ॥ ५ ॥ ओं यां मे॒धां दे॑वग॒णाः पि॒तर॑श्चो॒पास॑ते। तया॒ माम॒द्य मे॒धयाऽग्ने॑ मे॒धावि॑नं कुरु॒ स्वाहा॑ ॥ ६ ॥ —यजुः० अ० ३२। मं० १४॥ ओं विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव। यद् भ॒द्रन्तन्न॒ऽ आ सु॑व॒ स्वाहा॑ ॥ ७ ॥ —यजुः० अ० ३०। मं० ३॥