सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा २९३ ३९३ ये रे कृष्णा खुणाविती खेळो भातुकें । मिळालिया बाळा एके ठायीं कवतुकें । कळों नेदी माया त्याचे त्यास ठाउके । खेळतोसे दावी लक्षलक्षार्थे मुकें ॥ १ ॥ अखंडित चटे त्यांनीं लावियेला कान्हा । आवडे तया१ त्या वाहाती संकल्प मना । काया वाचा मनें रूपीं गुंतल्या वासना । एकांताचें सुख जाती घेवोनिया राणा२ ॥ २ ॥ अवघियांचा जाणे जाला मेळासा हरी । मिळोनिया जावे तेथें तया भीतरी । कळों नेदी घरिच्या करी गोवूनि चोरी । हातोहातीं नेती परपरत्या दुरी ॥ ३ ॥ आनंदें निर्भर आपणाशीं आपण । क्रीडतील बाळा त्यजिले पारिखें जन । एकाएकीं तेथें नाहीं दुसरे भिन्न । तुका म्हणे एका नारायणा वाचून ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा - भातुकें-भातुकलीचा खेळ चटे-सवयी अर्थ - अरे कृष्णा ये ना, आपण भातुकलीचा खेळ खेळू सर्व गोळणी एकत्र जमून असे त्या कृष्णाला म्हणाल्या पण हा देव त्याची माया कुणास समजू देत नाही त्याची त्यासच ठाऊक असते आपण खेळतो आहोत असे दाखवीत असला तरी त्याचे लक्ष स्वरूपावस्थेने मुकेपणाने होते १ गवळणीनी या कृष्णास अनेक सवयी लाविल्या नाना संकल्पांनी आवडेल त्या भावनेने त्या त्याला चिंतू लागल्या कायेने, वाणीने, मनाने, वासनेने त्याचे समस्वरू त्या रूपातच गुंतून राहिले एकान्तात मिळणारे त्या श्रीहरीचे सुख त्या रानावनात मिळवू लागल्या २ सर्व गोळणींचा जमाव जमला आहे असे पाहून या श्रीकृष्णाने त्यांच्यात मिसळून जाण्याचा संकल्प केला व कुणासही कळू न देता त्याने त्यांच्या घरी प्रवेश करून चोरी केली व त्यांना हातोहात फसवून ठाणीच्या पलीकड असणारे त्याचे चित्तच त्याने चोरून घेतले ३ मग त्या गोळणी आपणाशीच आपण अशा नादात मोठ्या आनंदाने क्रीडा करू लागल्या त्यांनी इतर परक्या लोकांचा त्याग केला व त्या दुसऱ्या कुठल्याही वस्तूस न मानता तुकाराम महाराज म्हणतात, एका श्रीकृष्णास स्मरून एकाएकीच राहिल्या ४ ३९४ खेळता मुरारी जाय सरोवरा तिरीं । तव नग्नचि या नारी तेथें देखियेल्या । मांडिलें विदान ख्याल सुखाचे सधान । अग लपवूनि मान पिलगत चाले ॥ १ ॥ ख्याल मांडिला रे ख्याल मांडिला रे । पाया पडता रे । न सोडी नेदी साउला रे ॥ २ ॥ साडचा साउलीं३ पातळें गोडें फसविया चोळ्या । बुथी घेऊनि सकळा कळंबायरी पळे । खांदी४ धरूनिया करों दृष्टि घालोनि सामोरी । बैसें पाला योढी वरी खदखदा हासे ॥ ३ ॥ आनंदें कल्लोळ बाळा खेळती सफळ देती उलटिया चपळ । एकी एकीहूनि म्हेररा बेल सुर काढी । एकी उगविती५ फोडीं । नाना परीच्या भिकडी६ खेळ माडियेला ॥ ४ ॥ एकी आलिया बाहेरी पाहे लुगडें तव नारी । म्हणे नाहीं नेले चोरी काय जाणो केंव्हा । १ तया त सवरूप वाहाती मना तया तया सवल्प वाहाती मना २ राना ३ पाथळा, ४ खादी घालुनिपा, ५ नागविती, ६ बिकडी तु गाथा २५