सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा २१९ आलों येथवरी बहु सायासें । करितां दान हेंचि मागावयास । नका भार घेऊं करूं निरास । धर्म सारफळ संसारास गा ॥ ५ ॥ आतां मागुता येईल फेरा । हें तो न घडे या नगरा । म्हणे तुकयाबंधु धरा । ओळखी नाहीं तरी जाल अघोरा गा ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - पाहार-प्रहर, निदसुरा-अधवट झोपेत असल्यास, अज्ञानोस तोय-पाणी मोस-माग अर्थ - तीन प्रहर टळून गेले पहिला प्रहर गर्भवासाचा, दुसरा बाळपणाचा, तिसरा तरुणपणाचा, अशा तीन प्रहराचा काळ अज्ञानरात्रीचाच संपत आला अजून झोपेत असलेल्यांनो जागे व्हा ना म्हातारपणाचा चौथा प्रहर येत आहे सावध व्हा ना जागे होऊन काही दान करा हा सर्व उपदेश ऐकून डोळे मिटून घेऊन झोपेत काळ घालवू नका १ रामकृष्ण हरी म्हणून भजन करा असा उपदेश हा वासुदेव करीत आहे हातात टाळ चिपळ्या, पोगा व मुखात श्रीकृष्णाचा अथवा विठ्ठलाचा किंवा रामकृष्णहरी असा घोष असू द्या २ फळ, फूल, पान जें काय शक्य असेल ते देवास अर्पण करा झोपेचे सोंग घेऊन उगाच झोपू नका घडू नो कारण या देहात जर प्रभूशी विन्मुख व्हाल तर मात्र पुढे कल्याण होणार नाही ३ या ईश्वराला नुसता भाव अर्पण केला तरी चालेल त्याला काही धनदौलत अर्पण करावी लागते असे नाही एकचित्ताने त्याचे स्मरण केले तरी पुष्कळ होते हे न करण्याने तुम्ही आपल्या आयुष्याचा नाश उगाच करू नका ४ थोडे कष्ट घेऊन मी येथे हेच दान तुमच्याजवळ मागायला आलो आहे माझी निराशा करू नका संसाराचा भार उगाच डोक्यावर घेऊ नका धर्म करणे हेच संसाराचे एक फळ आहे ५ आता पुन या देहरूप नगराला यावे न लागल असे काही तुम्ही करावे तुकयाबंधू तुम्हास सांगत आहे की, असे काही न कराल, या ईश्वराची ओळख करून न घ्याल तर तुम्हांला अघोर नरकास जावे लागेल ६ ४३२ राम राम दोनी अक्षरें । सुलभ आणि सोपारें । जागा मागिले पाहारें । सेवटींचे गोड तेंचि खरें गा ॥ १ ॥ राम कृष्ण वासुदेवा । जाणवी जनासि । वाजवी चिपळिया । टाळ घागऱ्याघोपें गा ॥ २ ॥ गाय वासुदेव वासुदेवा । भिन्न नाहीं आणिका नांवा । दान जाणोनिया करीं आवा । न ठेवीं उरीं कांहीं ठेवा गा ॥ ३ ॥ एक वेळां जाणवितो । धरूनिया राहा चित्तीं । नेघें भार सांडीं फामा हातीं । नोज घेऊनि फिरती गा ॥ ४ ॥ सुपात्रीं सर्व भाव¹ । मी तो सर्व वासुदेव । जाणती कृपाळु संत महानुभाव । जया भिन्न भेद नाहीं ठाव गा ॥ ५ ॥ शूर दान जीवे उदार । नाहीं वासुदेवीं विसर । कीर्ति वाढे चराचर । तुका म्हणे तया नमस्कार गा ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - सोपारें-सोपी आवा-धंय अर्थ - राम ही दोन अक्षरे अतिशय सुलभ व सोपी आहेत आयुष्याच्या शेवटच्या प्रहरी जागे राहून तुम्ही या नामाचा जप करा, व आयुष्याचा शेवट गोड साधा १ वासुदेव, रामकृष्णाचे स्मरण करून, चिपळ्या वाजवून, टाळ, घागऱ्यांचा घोष करून रामकृष्ण वासुदेव, रामकृष्ण वासुदेव असा पुकारा करीत आहे २ हा वासुदेव वासुदेव अशाच शब्दांनी गाणे गात आहे या नावाखेरीज काही दुसरे वेगळे नाही असे समजून याचेच दान करा, असा त्याचा उपदेश आहे याच दानाचे धैर्य दाखवा व देहबुद्धीसंबंधीचे काहीही मागे ठेवू नका ३ हे दान मागण्यासाठी निज- १ वेचावे