सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

७० सार्थ तुकारामगाथा १४२ नुगवे तें उगवून सांगितलें भाई । घालुनियां ताळा आतां शुद्ध राखा घाई ॥ १ ॥ आतां कांहीं नाहीं राहिलें । म्यां आपणा आपण पाहिलें ॥ २ ॥ कमाईस मोल येथें नका रीस मानू । निवडूं नये मज कोणा येथें वानूं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे पदोपदीं कान्हो वनमाळी । जयजयंत मग सेवटाला एक वेळीं ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा :-नुगवें-उलगडत नाहीं, उगवून-समजावून, ताळा-मेळ, रीस-राग. अर्थ - भाई, तुझ्या बुद्धीने जे तुला समजणार नाही ते मी आता उलगडून दाखविले आहे. आता त्याचा स्वतःशी मेळ बसवून तुम्ही लवकर शुद्ध भाव मनात निर्माण करा. १ स्वरूपाला एकदा जाणल्यावर आता काही शोधाायचे, जाणून घ्यायचे काही उरत नाही. २ स्वतःच्या कमाईलाच येथे मोल आहे; याचा राग मानू नका, मला इथे कुणाची निवड करता येत नाही की कुणाचे वर्णनही मी करु शकत नाही. ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, एकसारखे कान्होवाचे नाव घ्या, म्हणजे शेवटी एकाद्या वेळी तुमचा जय गजरिने होईल. ४ १४३ हरुष आनंदाचा । घोष करा हरिनामाचा । कोण हा दैवाचा । भाग पावे येथील ॥ १ ॥ पुण्य पाहिजे बहुत । जन्मांतरींचें संचित । होईल करीत । आला अधिकारी तो ॥ २ ॥ काय पाहातां हे भाई । हरुषें नाचा धरा घाई । पोटभरी कांहीं । घेतां उरी न ठेवा ॥ ३ ॥ जें सुख दृष्टी आहे । तेंच अंतरीं जो लाहे । तुका म्हणे काय । कळीकाळ तें बापुडें ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा-हरूप-हर्ष, आनंद, उरी-शिल्लक अर्थ :- ईश्वराच्या नावाचा घोष सतत करणे हाच मोठ्या आनंदाचा प्रसंग आहे. कोणत्या दैववानास हा वाटा मिळणार आहे ? १ या प्राप्तीसाठी अनेक जन्मांच्या पुण्याचा साठा जवळ असेल तरच तो अधिकारी होईल. २ अरे भाईनो, पाहता काय ? आनंदाने नाचा ना. हात धरा, गर्दीगर्दीने ओळ धरा. या भक्तिरसाचे पोटभर सेवन असे करा की काही उरू देऊ नका ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, तुमच्या दृष्टीपुढे जे परमेश्वराचे सुख उभे आहे तेच तुमच्या अंतःकरणात स्थिर, होऊ द्या. मग त्याच्यापुढे प्रत्यक्ष यमही बापुडा पराजित होऊन जाईल. ४ १४४ अवघे गोपाळ म्हणतो या रे करूं काला । काय कोणाची शिदोरी ते पाहों द्या मला ॥ नका कांहीं मागें पुढें रे ठेवूं खरेंच बोला । ग्रंथी ग्रंथला तोचि रे येथें भोयंडा त्याला ॥ १ ॥ घेतल्या वांचून झाडा रे नेदी आपुले कांही । एकां एक ग्याही बहुत देती मोकळें नाहीं ॥ ताक सांडी येर येर रे काला भात भाकरी दहीं । आलें घेतो मध्यें बैसला नाहीं आणवीन तेंही ॥ २ ॥ एका नाहीं धीर तांतडी दिल्या सोडोनि मोटा । एक सोडितील गाठी रे एक चालती वाटा ॥ एक उभा भार वाहोनि पाहे उगाचि खोटा ।