सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः चातुरात्म्यबाह्याराधनम् नारद उवाच वक्ष्ये विप्रवराः सम्यग् य रक्तश्चक्रपाणिना । प्रसङ्गाद् बलदेवस्य द्रव्ययागोऽप्यनन्तरम् ॥ १ ॥ अथ षष्ठो व्याख्यास्यते । बहिर्यागं वक्ष्य इत्याह—वक्ष्य इति । द्रव्ययागः द्रव्यैरर्घ्यादिभिः क्रियमाणो यागः । बाह्याराधनमित्यर्थः ॥ १ ॥ नारद जी ने कहा—भगवान् चक्रपाणि ने प्रसङ्ग उपस्थित होने पर बलदेव से इसके बाद बाह्यसाधनभूत द्रव्ययाग (= बहिर्याग) इस प्रकार कहा ॥ १ ॥ भद्रपीठशोधनविधानम् श्रीभगवानुवाच यत्किञ्चित् पत्रपुष्पाद्यं परिदृश्येत पीठगम् । पाणिना तत्समाहृत्य शुचिस्थाने निधाय वै ॥ २ ॥ गव्यैर्वा चामरैर्वालैः शिखिपक्षैः कुशैरथ । संमार्ज्य भद्रपीठं तु वाससा सुसितेन वा ॥ ३ ॥ बहुना वस्त्रपूतेन वारिणा तदनन्तरम् । प्रक्षाल्य द्वादशार्णेन प्रणवाद्यन्तकेन तु ॥ ४ ॥ आदौ भद्रपीठशोधनप्रकारमाह—यत्किञ्चिदिति त्रिभिः । पत्रपुष्पाद्यं = पूर्वदिने भगवद्भुक्ततुलसीपत्रादिकमित्यर्थः । प्रणवाद्यन्तकेन = प्रणवसम्पुटितेनेत्यर्थः । द्वाद- शार्णेन = वासुदेवद्वादशाक्षरेणेत्यर्थः । एवं भद्रपीठशोधनादिकस्य कालान्तरकर्तव्य- त्वमप्युक्तमीश्वरपारमेश्वर्योः— यद्वा प्राग्यागभवनप्रवेशानन्तरं द्विजाः ॥ न्यस्य भद्रासनाद्यन्तमन्यदन्यत् समाचरेत् । यद्वा तदातने काले न्यस्य भद्रासनं ततः ॥ आद्यं मार्गत्रयं कृत्वा यथोक्तविधिना ततः । योगपीठार्चनारम्भे बिम्बोक्तं सर्वमाचरेत् ॥ इति ॥ २-४ ॥ —(ई०सं० ३।१६-१८; पा० सं० ६।३२-३४)