सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः ७५ पुराङ्कितं तु चक्राद्यैर्यथाबद्धं तु वा शुभम् ॥ १३ ॥ सलिलेनार्घ्यपात्रं तु सम्पूर्याग्रे निधाय वै । तिलान् सुमनसस्तस्मिन् दूर्वाः सिद्धार्थकान् क्षिपेत् ॥ १४ ॥ चतुरावर्तयेन्मन्त्रं कृत्वा पाणितले स्थितम् । ततः सर्वगतं देवं मन्त्रमूर्तित्वमागतम् ॥ १५ ॥ समाहूय स्वमन्त्रेण त्वागच्छान्तपदेन तु । यथा सर्वगतो वायुर्व्यजनेन महामते ॥ १६ ॥ व्यक्तिमभ्येति भगवानाहूतस्तद्वदेव हि । भावदर्पणसङ्क्रान्तं कृत्वा हृत्कमलात्तु वै ॥ १७ ॥ सन्निरुध्य बहिर्वेद्यां मन्त्रोच्चारावसानतः । अथावाहनक्रममाह—पुराङ्कितमिति पञ्चभिः । चक्राद्यैरङ्कितमित्यनेन सुवर्णा- दिकं द्रव्यमयं पात्रमुच्यते । यथाबद्धं तु वेत्यनेन पलाशादिपत्रमयमुच्यते । तथा च जयाख्ये— अर्घ्यपात्रं समादाय सुवर्णरजतादिजम् ॥ शैलं मृद्दारुजं वाऽथ पलाशाम्बुजपर्णजम् । —(१३।६३-६४) इति । सलिलेन = प्रधानार्घ्यसलिलेनेत्यर्थः । यतः— आवाहने सन्निधाने सन्निरोधे तथार्चने ॥ विसर्जनेऽर्घ्यदानं तु प्राक्पात्रान्नित्यमाचरेत् । —(१८।७०-७१) इति वक्ष्यति । अर्घ्यपात्रम् आवाहनार्थं कृतं पृथक् पात्रमित्यर्थः । तथा च पाद्मे— आवाहितपदं पात्रं प्रक्षालितमथाम्बुभिः । पूरयेन्मूलमन्त्रेण हस्ताभ्यां च समुद्धरेत् ॥ ललाटसममेतस्मिन् अन्तरावाह्य केशवम् । इति ॥ सिद्धार्थकान् = श्वेतसर्षपानित्यर्थः । मन्त्रम् आगच्छपदसंयुक्तं तत्तन्मूर्तिमन्त्रमि- त्यर्थः । ‘समाहूय स्वमन्त्रेण त्वागच्छान्तपदेन तु' (सा० ६।१६) इत्युक्तत्वात् । तथा च पाद्मेऽपि—'चतुरुच्चारयेन्मन्त्रमागच्छपदसंयुतम्' इति । एवमावाहनकाले मन्त्रस्य चतुरुच्चारणं लक्ष्मीतन्त्रेऽप्युक्तम्—'तारकं चतुरुच्चार्य तारिकां तु त्रिरुच्चरेत् (३८।४) इति । ततः सर्वगतं देवमिति श्लोकेनोक्तस्यार्थस्यानुवादः कृतः । मन्दमतीनां भगव- दावाहने विस्रम्भजननार्थं यथा सर्वगतो वायुरिति दृष्टान्तकथनम् । एवमेव वक्ष्यति प्रतिष्ठाध्यायेऽपि— सर्वत्रगोऽसि भगवन् किल यद्यपि त्वा- मावाहयामि हि यथा व्यजनेन वायुम् ।