सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

१७६ सात्वतसंहिता

पद्मनाभ, दामोदर—माया, धी, महिमा । इस प्रकार द्वादश व्यूह देवता के त्रिक हैं ॥ ६१-६३ ॥ भूयो धामगणात् तस्मात् संस्मरेन्निस्सृतं महः ॥ ६३ ॥ केशवादिविभागेन श्रियाद्यं च त्रयं त्रयम् । अथ केशवादिपत्नीवर्गस्योत्पत्तिमाह—भूय इति। तस्माद्धामगणाद् वासुदेवादि- मूर्तिचतुष्टयादित्यर्थः । एवमेवोक्तं पाद्मेऽपि— सुदर्शनाद्यायुधानि किरीटादिविभूषणम् । मूर्त्याविर्भावसमये सहैवैतानि जज्ञिरे ॥ देव्यः श्रियादयस्तत्तन्मूर्तिभेदसमाश्रिताः । श्रीवत्सादेव सकला जज्ञिरे दिव्यलाञ्छनात् ॥ इति ॥ ६३-६४ ॥ अब केशवादि पत्नी वर्ग की उत्पत्ति कहते हैं—पुनः उस महान् धाम वाले वासुदेवादि से उत्पन्न केशवादि वर्ग के विभाग वाले तीन-तीन तेज उत्पन्न हुए । श्रियादि तीन एवं कमलादि तीन इत्यादि (द्र. ८.३१+३२) हैं ॥ ६३-६४ ॥ कमलादित्रयेणैव त्वन्योन्यत्वेन लाञ्छितम् ॥ ६४ ॥ बद्धपद्मासनस्थं च दिवि दिक्षु च सम्मुखम् । संवीजयेत् तु विनयाच्चामरेण सितेन च ॥ ६५ ॥ देवीद्वादशकं विशिनष्टि—कमला(दि?दी)ति सार्धेन ॥ ६४-६५ ॥ ये कमलादि तीन तीन देवियाँ आकाश में एवं दिशाओं में पद्मासन बाँध कर सबके सामने खड़ी हैं । साधक विनयपूर्वक इन्हें चामर के पङ्ख से पङ्खा झले ॥ ६५ ॥ देवीद्वादशकं चैव तासां रूपमथोच्यते । पूर्णचन्द्राननाः सर्वाः सर्वर्तुकुसुमान्विताः ॥ ६६ ॥ सर्वलक्षणसम्पन्नाः सर्वाभरणभूषिताः । विद्रुमाभं त्रयं त्वाद्यमपरं चम्पकप्रभम् ॥ ६७ ॥ प्रियङ्गुमञ्जरीश्यामं तृतीयं देवतात्रयम् । चतुर्थं त्रितयं ध्यायेज्जातीपुष्पसमप्रभम् ॥ ६८ ॥ आद्यायाः कमलं पाणावन्यस्या हेतिराट् करे । शङ्खं ध्यायेत्तृतीयस्या एवं ध्यायेत् त्रिषु त्रिषु ॥ ६९ ॥ चतुस्त्रिर्देवतान्तानामेवमाद्यं त्रयं क्रमात् । स्मृत्वा सम्पूजनं कुर्याज्जागरेण समन्वितम् ॥ ७० ॥ तद्रूपलाञ्छनादिक्रममाह—तासामित्यादिभिः । आद्यायाः श्रियः, अन्यस्यां वागीश्वर्याम्, तृतीयस्यां कान्त्याम्, त्रिषु त्रिषु क्रियादिकेच्छादित्रिके मायादित्रिके