भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 408, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 408

सप्तदशः परिच्छेदः ३४९ अपने शरीर में रहने वाले हृदयादि-स्थानों में दो-दो अङ्गुलियों से आकृति के बिना (निराकार) वक्ष्यमाण मुद्रा से न्यास करे ॥ ३०-३१ ॥ भूषणायुधशक्तिन्यासकथनम् कौस्तुभं हृदये न्यस्य चण्डदीधितिलक्षणम् । नानाब्जवनपुष्पोत्थां वनमालां च कण्ठतः ॥ ३२ ॥ पद्मं दक्षिणपाणौ तु शङ्खं वामकरे न्यसेत् । गदां पद्मकरे भूयः शङ्खपाणौ तु चक्रराट् ॥ ३३ ॥ खड्गं दक्षिणहस्तेऽथ धनुर्वामकरे न्यसेत् । आचांसाद् दक्षिणे भागे न्यस्या श्रीरुत्तरे तथा ॥ ३४ ॥ पुष्टिर्गुल्फावसानं च वक्त्रमध्ये सरस्वती । पृष्ठतो विन्यसेन्निद्रां ततः पाणिद्वयेन तु ॥ ३५ ॥ भूषणायुधशक्तिन्यासमाह—श्रीवत्समित्यादिभिः । एवं भूषणादीनां न्यासो हस्तयोरपि कार्यः, सर्वमन्त्राणामपि करन्यासं विनाऽङ्गन्यासमात्रस्याविहितत्वात् । तथा च पारमेश्वरे— या विभोः परमा शक्तिर्हृत्पद्मकुहरान्तगा ॥ वायव्यं रूपमास्थाय दशधा संव्यवस्थिता । इच्छया सप्रवाहेण पाणिमार्गेण निर्गता ॥ नाडीदशकमाश्रित्य ता एवाङ्गुलयो मताः । अत एव द्विजश्रेष्ठ श(क्त्या)ख्ये प्रभुविग्रहे ॥ पूर्वं मन्त्रगणं न्यस्य ततो भूतमये न्यसेत् । (४।२०-२३) इति, व्यापारो मानसो ह्येष न्यासाख्यो यद्यपि स्मृतः । न बध्नाति स्थितिं सम्यक् तथापि क्रियया विना ॥ कराधिना पुनः साऽतः प्राङ्न्यासस्तु तयोः स्मृतः । (४।४-५) इति च । अत ऐवेश्वरपारमेश्वरादिषु (ई०सं० २।५७, पा०सं० ४।१७) हस्तयोरपि किरीटादिन्यास उक्तः । स तु मूलकारस्याप्यभिमतः । अन्यथाऽत्र हस्तयोर्हन्मन्त्रादि- न्यासोऽपि तेन नोच्येत ॥ ३१-३५ ॥ अब भूषणायुध शक्ति न्यास कहते हैं—पूर्णमासी के चन्द्रमा के समान प्रचण्ड प्रकाश करने वाले कौस्तुभ का हृदय में न्यास करे । अनेक प्रकार के वन में रहने वाले कमल के पुष्पों की वनमाला से कण्ठ पर्यन्त न्यास करे ॥ ३२ ॥ दाहिने हाथ में कमल से और बायें हाथ में शङ्ख का न्यास करे, फिर गदा से कमल वाले हाथ में तथा शङ्ख वाले हाथ में चक्रराज से न्यास करे ॥ ३३ ॥