भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 415, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 415

३५६ सात्वतसंहिता उनके स्वरूप में कोई अन्तर न पड़े जिस प्रकार जल में सूर्य का बिम्ब उतारा जाता है ॥ ६१-६२ ॥ उन मन्त्रदेव (नृसिंहमन्त्र) को कर्म से प्रेरित करे, वाणी से चार बार उच्चारण करे और मन से 'भगवन् आगच्छ' ऐसा कहते हुए उनकी आकृति का स्मरण करे । (इस प्रकार तीन करण (इन्द्रियों) से नृसिंह मन्त्र का आवाहन करना चाहिये) ॥ ६३ ॥ एवमाहूय वै दद्यादर्घ्यपाद्ये च भक्तितः । आमूलात् सर्वमन्त्राणां व्यक्तिस्थानां समर्चनम् ॥ ६४ ॥ अर्घ्यपुष्पादिना कुर्यात् स्वेन स्वेन स्वके पदे । एवमाहूतस्य भगवतोऽर्घ्यपाद्याद्युपचारानुपूर्वीं कथयन् प्रथमं लययागमाह— एवमिति सार्धेन । व्यक्तिस्थानां = भगवद्दिव्यमङ्गलविग्रहविन्यस्तानामित्यर्थः । अनेनावाहनान्तरं स्वशरीरवद् भगवदवयवेष्वपि मूलमन्त्रादीनां न्यासः कार्य इत्युक्तं भवति । “अर्घ्यपुष्पादिना” इत्यत्रादिशब्देन गन्धधूपौ ग्राह्यौ । स्वेन स्वेन = स्वस्व- मन्त्रेणेत्यर्थः ॥ ६४-६५ ॥ इस प्रकार श्रीनृसिंह मन्त्र का आवाहन कर भक्तिपूर्वक यथाविधि अर्घ्यपात्र देवे तदनन्तर भगवद्दिव्यमङ्गल विग्रह में आहूत समस्त विन्यस्त मन्त्रों का अर्चन करे । फिर अर्घ्य पुष्पादि के तत्तन्मन्त्रों से अर्घ्य पुष्प प्रदान करे ॥ ६४-६५ ॥ भोगयागक्रमकथनम् तदोदितं विभोर्देहाद् हृदयाद्यं चतुष्टयम् ॥ ६५ ॥ न्यसेत् कमलपत्राणामा पूर्वाद्युत्तरान्तिकम् । अग्नीशरक्षोवायव्यदलेष्वस्त्रं यथाक्रमम् ॥ ६६ ॥ नेत्रं केसरजालस्थं चक्रं नाभित्रयोपरि । श्रीवत्सकौस्तुभौ चैव वनमालां तथैव च ॥ ६७ ॥ उदक्पश्चिमभागस्थे चाक्रीये त्वप्यरत्रये । कमलं निशिताग्रं च नन्दकं विन्यसेत् क्रमात् ॥ ६८ ॥ प्राग्भागदक्षिणस्थाभ्यां त्रितयं चाथ विन्यसेत् । कार्मुकं हेतिराट् शङ्खं ततो देवस्य दक्षिणे ॥ ६९ ॥ नेमिभागे श्रियं देवीं पुष्टिमूत्तरतो न्यसेत् । पृष्ठदेशे स्थितां निद्रामग्रभागे सरस्वतीम् ॥ ७० ॥ अथ भोगयागक्रममाह—तदोदितमित्यारभ्याग्रभागे सरस्वतीमित्यन्तम् । चाक्रीये चक्रसम्बन्धिनीत्यरत्रयस्य विशेषणम् । निशितान्यग्राणि यस्य तं तथोक्तं