भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 481, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 481

४२२ सात्वतसंहिता श्वेतदूर्वाः सुमनसस्तन्महीरुहमञ्जरीम् । साग्रान् हरितदर्भांश्च सर्वरत्नानि काञ्चनम् ॥ २८ ॥ सर्वौषधीत्वगेलाद्यं सुगन्धिनिचयं शुभम् । पद्मकं शङ्खपुष्पं च विष्णुक्रान्ता च कुन्दरम् ॥ २९ ॥ सप्त सप्त च धान्यानि बीजानि च समानि षट् । शालिश्यामाकनीवारतण्डुलं भूरिसंस्कृतम् ॥ ३० ॥ सम्भारार्जनमाह—कृत्वैवमित्यादिभिः । सप्त सप्त च धान्यानि ग्राम्यारण्यभेद- भिन्नानीश्वरपारमेश्वरयोर्हविःपाकप्रकरणोक्तानि (ई.सं. २५।५८-५९, पा.सं. १८। १३४-१३६) ज्ञेयानि । अस्मिन्नवसरेऽङ्कुरप्रतिसरावीश्वरोक्तौ (२१।७५) ग्राह्यौ, अत्रापि सम्भारवर्गे “पालिकां घटिकाम्” (१८।३९) इत्युक्तत्वात् ॥ २६-४८ ॥ इस प्रकार अधिवास निर्माण कर लेने पर बलिदान के बाद कल्याणकारी घण्टा का शब्द करे । फिर अपने स्थान से पहले की तरह उठ कर जोर से प्रणव का उच्चारण कर उस अधिवास स्थान में सर्वप्रथम लाजा, शुभ सिद्धार्थक का प्रवेश करावे । फिर श्रीफलादि फल, चन्दनादि, रोचना (हरदी), श्वेत दूर्वा, उत्तमोत्तम पुष्प, माङ्गलिक वृक्ष की मञ्जरी, अग्रभाग सहित हरा-हरा कुश, सर्वरत्न सुवर्ण, सर्वौषधी, त्वक् इलायची, सुगन्धित पदार्थ, पद्मक, शङ्खपुष्पी, विष्णु- क्रान्ता, कुन्दर (?), सप्त ग्राम धान्य, सप्त आरण्य धान्य, षड् बीज शाली, श्यामाक नीवार, तण्डुल जो ठीक प्रकार से शुद्ध किया गया हो उसका प्रवेश करावे ॥ २६-३० ॥ गोसम्भवानि वै पञ्च पात्रेष्वौदुम्बरेषु च । तत् स्राववर्जितान्यानि तान्येव सुबहून्यपि ॥ ३१ ॥ प्रतिक्षणोपयोगार्थं भाण्डेष्वपि नवेषु च । पाद्याचमनकार्यार्थं दध्यन्नविनिवेदने ॥ ३२ ॥ गौ से उत्पन्न (मल मूत्र वर्जित) दूध, दही, घी पर्याप्त मात्रा में ताम्र पात्र में रखकर प्रवेश करावे । प्रतिक्षण पाद्य आचमन कार्य के लिये उपयोग किये जाने वाले तथा दधि एवं अन्न के निवेदन में उपयोग किये जाने वाले जलादि नवीन मिट्टी के पात्रों में रखकर प्रवेश करावे ॥ ३१-३२ ॥ हेमाद्युत्थानि पात्राणि मृदुपर्णपुटानि वा । पाण्डाराणि दुकूलानि वस्त्रयुग्मद्वयं नवम् ॥ ३३ ॥ उपवीतं सोत्तरीयं सुसिते धौतवाससी । कौशेयानि पवित्राणि कङ्कणं साङ्गुलीयकम् ॥ ३४ ॥ स्फाटिकं चाक्षसूत्रं च पत्राक्षं तु गणित्रकम् ।

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक) · पृष्ठ 481, कुल 837 में से · BharatKosha