सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 484, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंअष्टादशः परिच्छेदः ४२५ पद्मासनादिना मार्गे चर्मण्याचामपूर्वकम् ॥ ५२ ॥ अथ स्नानाह्निकादिपूर्वकं स्वासनोपवेशनमाह—ससहाय इति । ससहायः सपरिचारक इत्यर्थः । मार्गे चर्मणि एणाजिन इत्यर्थः ॥ ५१-५२ ॥ परिचारक सहित आचार्य पूर्व की भाँति स्नान करे और अपना आह्निक कार्य करे । तदनन्तर पूर्वाभिमुख हो यागमण्डप में प्रवेश करे । फिर कृष्ण मृगचर्म पर पद्मासनादि से बैठे ॥ ५१-५२ ॥ कुर्याद् यदधिकारेण मन्त्रेणानुग्रहं शिशोः । तेनाङ्गसहितेनैव सर्वं कर्म समाचरेत् ॥ ५३ ॥ येन मन्त्रेण दीक्षा क्रियते, तेनैवाङ्गसहितेन सर्वकर्माचरणमाह— कुर्यादिति ॥ ५३ ॥ जिन भगवान् के मन्त्र अधिकार से शिष्य को दीक्षा देनी है, अङ्ग सहित सारा कर्म उसी मन्त्र दीक्षा के अनुसार करे ॥ ५३ ॥ समस्तैर्वैभवैर्मन्त्रैः कार्यो वाऽनुग्रहो यदि । सर्वाराधनदानार्थं वा द्विषट्काप्तये तदा ॥ ५४ ॥ विशाखयूपमन्त्रेण कुर्यात् तद्धारणाद्वयम् । तद्बीजेन तनुं व्याप्य प्राग्वत् तदभिमन्त्रितैः ॥ ५५ ॥ पुराहृतैर्यथाशक्ति मण्डलं च समाचरेत् । सर्वराधनादियोग्यतासिद्ध्यर्थं समस्तैरपि वैभवमन्त्रैर्युगपदेव दीक्षाप्रकरणे समस्तविभवदेवानामापि कारणभूतस्य विशाखयूपस्य मन्त्रेण दहनाप्यायनाख्यधारणा- द्वयात्मक भूतशुद्ध्यनुष्ठानं पूर्वोक्तेन विशाखयूपबीजेनैव स्वशरीरे व्यापकन्यासं तदभि- मन्त्रितैरेव सितादिरागैर्मण्डलपूरणं चाह—समस्तेति सार्द्धद्वाभ्याम् ॥ ५४-५६ ॥ यदि अनुग्रहपूर्वक समस्त वैभव मन्त्र की एक साथ ही दीक्षा देनी है । तब समस्त विभव देवों के कारणभूत 'विशाखयूप मन्त्र' से दहन एवं आप्यायन नामक दोनों धारणाओं से भूत शुद्धात्मक अनुष्ठान करे । फिर विशाखयूप के बीज से अपने शरीर में व्यापक न्यास सम्पादन कर उससे अभिमन्त्रित पहले लाए गए श्वेतचूर्ण आदि रंगों से मण्डल निर्माण करे ॥ ५४-५६ ॥ प्राक् समालभनैर्वस्त्रैः कटकाद्यङ्गुलीयकैः ॥ ५६ ॥ सितोष्णीषेण महता सितमाल्येन वै सह । मुखवासैः सताम्बूलैर्ललाटतिलकेन च ॥ ५७ ॥ कृत्वा शुभेन शारीरं योगपट्टेन संस्थितम् । आदौ स्वस्य गन्धाद्यलङ्करणादिकमाह—प्रागिति द्वाभ्याम् ॥ ५६-५८ ॥ सा० सं० - 31