भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 523, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 523

४६४ सात्वतसंहिता देवान्तं क्षत्रियाणां च कुर्याद् द्वादशधा पुनः । पाण्यन्तं धारनिष्ठं वा लाञ्छनास्त्रपुरस्सरम् ॥ ४४ ॥ ध्वजलाञ्छनसंज्ञं च यथावस्थं नृपेषु च । एवं वर्धननिष्ठं च मूर्तिलाञ्छनपूर्वकम् ॥ ४५ ॥ विहितं चापि वैश्यानां दासान्तं शूद्रजन्मनाम् । फिर क्षत्रियों को भी १२ मूर्त्तियों से लाञ्छित कर देवान्त नामकरण करे, अथवा अस्त्र लाञ्छन पुरस्सर पाण्यन्त, अथवा धारनिष्ठ नामकरण करे । राजाओं का यथावस्थ ध्वज लाञ्छन संज्ञक नामकरण करे । इसी प्रकार मूर्त्ति लाञ्छनपूर्वक वैश्य का 'वर्धन' निष्ठ नामकरण करे (आनन्दवर्धनादि) । शूद्र का दासान्त नामकरण करे ॥ ४४-४६ ॥ भूतशोधनकथनम् अथोत्थाय नमस्कृत्य मण्डलं कलशं गुरुम् ॥ ४६ ॥ यायात् कुण्डसमीपे तु शिशुना सह देशिकः । कृतस्य कर्मणोऽच्छिद्रसिद्धये च हुते सति ॥ ४७ ॥ सन्ताड्यास्त्रात्मको भूत्वा प्राग्वत् तद्धृदयं विशेत् । प्राणशक्तिवियुक्तं च कृत्वानीय समासतः ॥ ४८ ॥ सम्प्रवेश्य स्वकं स्थानं तत्राग्निकणवच्च तम् । नीत्वा सम्यक् पृथग्भावं विरेच्य सह वायुना ॥ ४९ ॥ स्वभूमौ वाममार्गेण हृदाद्यन्तं निरोधितम् । जन्मग्रहमनेनैव मन्त्रयुक्तेन कर्मणा ॥ ५० ॥ भावध्यानानुविद्धेन पितृमातृमयं त्यजेत् । ततो मण्डलसमीपादुत्थाय गुरुदेवनमस्कारं कृतवता शिष्येण सह कुण्ड- समीपं गत्वा प्रायश्चित्तहोमानन्तरमस्त्राभिमन्त्रितसिद्धार्थादिभिः शिष्यसन्ताडनं दहना- प्यायनाख्यधारणाद्वयेन तद्भूतशोधनं च कुर्यादित्याह—अथोत्थायेति पञ्चभिः श्लोकैः ॥ ४६-५१ ॥ इसके बाद शिष्य मण्डल, कलश, तथा गुरु को नमस्कार करे । तदनन्तर आचार्य उस अपने शिष्य के साथ कुण्ड के समीप में जावे और किये हुए कर्म की निर्दोषता सिद्धि के लिये प्रायश्चित्त हवन करने के पश्चात् अस्त्राभिमन्त्रित तिल एवं श्वेत सर्षप से शिष्य का सन्ताडन करे । फिर अस्त्रात्मक होकर उसके हृदय में प्रवेश करे । उसको प्राणशक्ति से विमुक्त कर बाहर निकाल कर अपने स्थान में प्रविष्ट कराकर अग्निकण से उसे जला देवे । फिर वायु के द्वारा उसके भस्म को उड़ा देवे । तदनन्तर वाममार्ग से हृदय स्थान में ले जाकर उस अपने स्थान

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक) · पृष्ठ 523, कुल 837 में से · BharatKosha