सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

द्वाविंशः परिच्छेदः अधिकारिमुद्राभेदविधिः सङ्कर्षण उवाच लक्षणं ज्ञातुमिच्छामि चतुर्णां देव साम्प्रतम् । विज्ञातव्यास्तु कैर्लिङ्गैर्भेदस्तेषां तु किंस्कृतः ॥ १ ॥ अथ द्वाविंशः परिच्छेदो व्याख्यास्यते । इह पूर्वपरिच्छेदान्ते सूचितानां सामयि- कादीनां चतुर्णां लक्षणं पृच्छति सङ्कर्षणः—लक्षणमिति ॥ १ ॥ सङ्कर्षण ने कहा—हे देव ! अब मै सामयिक, साधक, पुत्रक और आचार्य चारों प्रकार के शिष्यों का लक्षण जानना चाहता हूँ । किन-किन लक्षणों से उनका ज्ञान किया जा सकता है और उनका भेद किस प्रकार का है? ॥ १ ॥ १. सामयिकानां लक्षणकथनम् श्रीभगवानुवाच यः श्रीमान् श्रद्दधानस्तु मतिमान् सुदृढव्रतः । सत्यवाग् भगवद्भक्तो मिताशी सङ्गवर्जितः ॥ २ ॥ गुर्वाराधननिष्ठस्तु स्थिरबुद्धिरतन्द्रितः । सद्द्वैष्णवकुले जातः सुसंस्कारैः सुसंस्कृतः ॥ ३ ॥ पुरा मातापितृभ्यां तु नीतः सद्योग्यतापदम् । विमुक्तसङ्करो दान्तः परत्र भयशङ्कितः ॥ ४ ॥ साधुसङ्गसमाकाङ्क्षी शास्त्रार्थस्वादलम्पटः । तत्सञ्चयव्यसनवान् धार्मिकाणां पथि स्थितः ॥ ५ ॥ शुभकर्मरतो नित्यमदीनः सत्त्ववान् क्षमी । धीरो दयापरश्चैव साधूनामुपकारकृत् ॥ ६ ॥ निर्मलाम्बरधारी च विमलाङ्गः सदैव हि । प्रियभाषी प्रसन्नास्यः परद्रव्येष्वलोलुपः ॥ ७ ॥