भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 686, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 686

पञ्चविंशः परिच्छेदः ६२७ संसेच्य बिम्बं तदनु स्नापयेत् तन्मृदम्भसा । पाठयेत् तत्र कूष्माण्डान् बलमन्त्राननन्तरम् ॥ ९७ ॥ अथ पूर्वं स्थापितस्थूलपराभिधानस्नपनकलशेषु पाद्यादिकतिपयकलशाभिषे- कालङ्करणार्चनपूर्वकं नयनोन्मीलनार्थं शयने बिम्बस्य सन्निवेशनमाह—अथेति चतुर्भिः । माङ्गल्यकलशाम्भसा पाद्यार्घ्याचमनाख्यकलशत्रयोदकेनेत्यर्थः । चमसाम्बुना । चमसो नाम तैलनिर्हरणार्थकद्रव्यविशेषः पूर्वमाराधनप्रकरणेऽप्युक्तः— रजनीचूर्णसंमिश्रमीषत्पङ्कभावितम् ॥ देयमुद्वर्तनार्थं तु चमसं तदनन्तरम् । (६।३३-३४) इति । चमषी सुगन्धद्रव्यविशेष इति पारमेश्वरव्याख्याने ॥ ९६-१०० ॥ फिर माङ्गल्य कलश (पाद्यार्घ्याचमनीय कलश) के जल से अस्त्र मन्त्र पढ़ते हुए बिम्ब का सेचन करे । पश्चात् मिट्टी के जल से स्नान करावे । अनन्तर कूष्माण्ड मन्त्र, फिर बल मन्त्र का पाठ करावे ॥ ९६-९७ ॥ ततो गोमयकुम्भेन इह गावः प्रपाठयेत् । भूतिस्त्वमिति मन्त्रेण पठ्यमानेन भूतिना ॥ ९८ ॥ फिर गोमय युक्त कलश के जल से गोमय द्वारा स्नान करावे और 'इह गावः' इत्यादि मन्त्र का पाठ करावे । फिर 'भूतिस्त्वम्' इत्यादि मन्त्र से भस्म कलश के जल से स्नान करावे ॥ ९८ ॥ पञ्चगव्येन तदनु पाठयेच्चतुरस्ततः । पूर्ववच्च ततोऽभ्यर्च्य विधिवच्चमसाम्बुना ॥ ९९ ॥ क्षालयित्वाऽर्चयित्वा च निवेश्य शयनान्तरे । नेत्राभिमन्त्रितां कृत्वा शलाकां तैजसीं स्वयम् ॥ १०० ॥ फिर पञ्चगव्य से स्नान कराकर 'चतुरस्तत' इत्यादि मन्त्र का पाठ करावे । तदनन्तर चमस के जल से (तैलादि द्रव्यों को निकालने वाला द्रव्य विशेष) पूर्ववत् अर्चना करे । फिर प्रक्षालन कर अर्चना के अनन्तर बिम्ब को दूसरे शयन पर स्थापित करे ॥ ९९-१०० ॥ नयनोन्मीलनविधानम् संस्मरन् परमं ज्योतिरीषन्नेत्रे तु चोल्लिखेत् । तन्मन्त्रितेन शस्त्रेण शिल्पी स्नातोऽवलोकितः ॥ १०१ ॥ यथावत् प्रकटीकुर्याद् विधिदृष्टेन कर्मणा । वारुणं पाठयेत् साम सह चान्द्रेण सामगान् ॥ १०२ ॥ ततः पात्रद्वये कृत्वा तैजसे मधुसर्पिषी ।