भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 688, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 688

पञ्चविंशः परिच्छेदः ६२९ पीठेऽवतार्य संवेष्ट्य वासोभ्यां चाप्यधोध्वतः। ततो बिम्बस्य दहनाप्यायनपूर्वकं मूलमन्त्रन्यासममन्तादिव्याप्तिसप्तान्विते स्नान- पीठे संस्थापनं वस्त्राभ्यां संवेष्टनं चाह—दत्वेति द्वाभ्याम् ॥ १०७-१०८ ॥ फिर बिम्ब का दहन एवं आप्यायन करे। फिर मूल मन्त्र से पूर्ववत् मूर्त्यर्थ मूर्धा पर्यन्त न्यास करे और अनन्तादि सप्त व्याप्ति समन्वित कर और स्नानपीठ पर स्थापित कर नीचे से लेकर ऊपर तक दो वस्त्रों से वेष्टित करे ॥१०६-१०८॥ अथ क्रमोदितैः कुम्भैर्द्विषोढावर्तितैर्हृदा ॥ १०८ ॥ स्नापयेत् पाठयेद् विप्रान् ओषधीनामिति श्रुतिम्। या ओषधय इत्यादि ऋग्वेदांस्तदनन्तरम् ॥ १०९ ॥ अथावशिष्टैः कलशैरभिषेचनक्रमं तच्छिद्रपूरकं होमं चाह—अथ क्रमोदितैः कुम्भैरित्यारभ्य जुहुयात् साधिकं शतमित्यन्तम् ॥ १०८-११६ ॥ फिर अवशिष्ट बारह कुम्भों से स्नपन करावे। ब्राह्मणों से ‘ओषधीनाम्’ इस श्रुति का पाठ करावे। उसके बाद ऋग्वेदियों से ‘या ओषध्यः’ इस ऋचा का पाठ करावे ॥ १०८-१०९ ॥ एवं दशावशिष्टान्तैः सेचिते कलशैः सति। ततः कुम्भचतुष्केण चतुर्भिर्मूर्तिधारकैः ॥ ११० ॥ ऋक्सामपूर्वैर्विधिवत् स्नापनीयं च पाठयेत्। उदुत्तमं हि ऋग्वेदान् पाठयेद् द्रविणं यजुः ॥ १११ ॥ ततस्तु वारुणं साम सामज्ञोऽथर्वणस्ततः। अयं ते वरुणश्चेति पवित्रं ते ततो ऋचम् ॥ ११२ ॥ वसोः पवित्रं हि यजुः पाठयेत् सामगांस्ततः। पवित्रं ते हि यत्साम सञ्चोद्यैकायनांस्ततः ॥ ११३ ॥ फिर शेष दश कलशों से स्नान करावे। तदनन्तर चार मूर्ति धारकों से चार कलशों द्वारा स्नान करावे और उनसे ऋक् एवं साम में आये हुए स्नान मन्त्रों का पाठ करावे। ऋग्वेदी से ऋग्वेद के ‘उदुत्तमं’ मन्त्र का, यजुर्वेदी से यजुर्वेद के ‘द्रविणम्’ मन्त्र का, फिर सामवेदी से सामवेद के ‘वारुणं’ मन्त्र का, अथर्ववेदी से ‘अयं ते वरुणश्चेति पवित्रं ते’ इत्यादि ऋचाओं का पाठ करावे। फिर ‘वसो पवित्रं हि’ इस यजुर्वेद मन्त्र का, ‘सामग पवित्रं ते हि यत्साम’ इस साम मन्त्र का, पाठ करावे ॥ ११०-११३ ॥ मूर्तिपान् समुदायेन पावमानीचतुष्टयम्। तदन्ते तु परं मन्त्रं व्यूहीयं भगवानिति ॥ ११४ ॥