सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 694, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंपञ्चविंशः परिच्छेदः ६३५ तिलानां तु तथाज्यस्य मन्त्रैरेभिर्महामते ॥ १४७ ॥ दत्वा पूर्णाहुतिं सम्यगुपसंहारलक्षणाम् । ततस्तत्परमं ब्रह्माऽभ्युदितं पूर्ववत् स्मरेत् ॥ १४८ ॥ भगवान् अन्तर्ज्योतिर्मय है, विभु है, वाक् स्वरूप है, वही परं पद है, वही सुशान्त और सर्वगामी हैं, वही निस्तरङ्ग समुद्र के समान सुशान्त हैं, ऐसा समझ कर उनका ध्यान करे । फिर उपसंहार प्रतिपादक, विद्या स्वरूपा गदा इत्यादि मन्त्रों का पाठ करावे । फिर बिम्ब पर विन्यस्त मन्त्रों द्वारा एक-एक मन्त्र से सौ-सौ की संख्या में होम, तदनन्तर पूर्णाहुति करे । पुनः सर्वशक्तिमान् स्वभाव होने के कारण भगवान् के अभ्युदितत्व का पूर्ववत् चिन्तन करे ॥ १४४-१४८ ॥ सर्वशक्तिमयैनैव स्वभावेन स्वकेन तु । ओजोबलात्मना यद्वद् गन्धद्रव्यात्मना तु वै ॥ १४९ ॥ बीजं तरुस्वरूपेण समुद्रो बुद्बुदात्मना । एवमव्यपदेश्यायाः शक्तेः स्वे शक्तिदर्पणे ॥ १५० ॥ स्थितिमादाय विश्वेशः स्वातन्त्र्याच्च महामते । मन्त्ररूपां तनुं धत्ते सम्यगाराधनाय च ॥ १५१ ॥ जिस प्रकार बीज सर्वशक्तिमय अपने स्वभाव के कारण, अपने ओज और बल के कारण एवं गन्धद्रव्यमय होने के कारण वृक्ष स्वरूप हो जाता है । जिस प्रकार बूँद-बूँद से समुद्र बन जाता है, उसी प्रकार भगवान् अपने शक्ति रूप दर्पण में अपनी अव्यपदेश्य शक्ति की स्थिति को लेकर स्वतन्त्र होने के कारण जीवों की आराधना के लिये मन्त्र स्वरूप शरीर धारण करते हैं ॥ १४९-१५१ ॥ नानात्वमुपयातस्य प्रसरं तस्य च स्वयम् । निष्प्रभत्वं प्रयातस्य चिद्बीजनिचयस्य च ॥ १५२ ॥ आविष्कृतस्य भेदेनाप्यमूर्तेन बलीयसा । अज्ञानगहनेनैव नित्यानित्यमयात्मना ॥ १५३ ॥ स्मृत्वैवं मूलमन्त्रं तु बिम्बहृत्पद्मगं स्मरेत् । षट्शक्तिकिरणोपेतैस्तैस्तद्द्रव्यमयीं तनुम् ॥ १५४ ॥ संस्मरेत् संहरन्तं च प्रागुक्तेनैव वर्त्मना । स्वरूपममलं भूयः स्मरेन्मूर्त्यात्मना ततः ॥ १५५ ॥ नयन्तं पूर्वविधिना एवं स परमेश्वरः । मन्त्रात्मना स्वतन्त्रत्वमुपयातो यदा तदा ॥ १५६ ॥ सहस्रशिरसं देवमित्यथर्वांस्तु चोदयेत् ।