भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 77, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 77

१८ सात्वतसंहिता त्रयोदशमिदं विद्धि नवमादपरं ततः । षष्ठस्य नेमिवर्णस्य चोर्ध्वं तत्रितयं न्यसेत् ॥ ३० ॥ युक्तं नाभितृतीयेन ह्यथ षोडशमुच्यते । द्वितीयं दशमाद् वर्णान्नाभ्येकादशसंयुतम् ॥ ३१ ॥ चैतन्यायपदं दद्यात् सनमस्कमतः परम् । द्वाविंशाणो ह्ययं मन्त्रः पदैः षड्भिरलङ्कृतः ॥ ३२ ॥ तत्रकारमाह-(ततः स? अक्षस्थ) मुद्धरेदित्यादिभिः । पूर्वमक्षस्थं प्रणवमुद्धरेत् । अनन्तरं नाभिद्वितीयेनाक्रान्तं आकारेण युक्तं नेमिषष्ठं शकारमुद्धरेत् । अथ दश- संख्या(द्) द्वितीयं दशमारस्थधकारयोर्द्वितीयं नकारमुद्धृत्य तदधः अष्टमात् परं अष्ट- मादराद् द्वितीयवर्णं तकारं संयोज्य तन्नाभेत्रयोदशोपेतम् ओकारान्वितं कुर्यात्, ततो नवमाद् द्वितीयं दकारं नाभितुर्यादिना इकारेणान्वितं कुर्यात्, अथ अष्टमाद् द्वितीयं वर्णं तकारं केवलमुद्धरेत् । अथ विज्ञानेति वर्णत्रयमुद्धरेत् । तत एकादशादाद्यं पकारं नाभ्यपरेण आकारेण भिन्ने संयुक्तं कृत्वा तन्नेमेस्तृतीयस्य वर्णस्य रेफस्योपरि न्यसेत् । अथ नाभिद्वितीयेनाक्रान्तम् आकारयुक्तम् अष्टमारगं प्राग्वर्णं णकारमुद्धरेत् । तदनु नेमेर्द्वितीयं यकारमुद्धरेत् । ततो नेमेरष्टकम् सकारमुद्धरेत् । ततस्तत्पञ्चमोपरि वकारोपरि स्थितं तदुद्देशात् तृतीयं रेफमुद्धरेत् । ततो नवमादपरं दकारमुद्धरेत्, अथ षष्ठस्य नेमिवर्णस्य शकारस्योर्ध्वं तत्तृतीय रेफं न्यसेत् । तन्नाभितृतीयेन इकारेण युक्तं कुर्यात्, अथ दशमाद् द्वितीयं वर्णं नकारं नाभ्येकादशसंयुतम् एकारान्वितं कुर्यात् । ततः सनमस्कं नमस्कारशिरस्कं चैतन्यायेति चतुरक्षरं पदमुद्धरेत् । तथा च 'ॐशान्तो- दितविज्ञानप्राणाय सर्वदर्शिने चैतन्याय नमः' इति द्वाविंशाक्षरः षड्भिः पदैरलङ्कृतो मन्त्रः समुद्धतो भवति ॥ २३-३२ ॥ यह महामन्त्र अमृत का स्राव करता है और शीघ्र मोक्ष प्रदान करता है । सर्वप्रथम अक्ष पर स्थित प्रणव मन्त्र का उद्धार करे । इसके बाद नाभि द्वितीय (आकार) से आक्रान्त, नेमि (मकार) से षष्ठ शकार का उद्धार करे, (शा), फिर आप पर स्थित दकार दशम अरे पर स्थित धकार से द्वितीय (नकार), उसके बाद अष्टम अरा पर स्थित द्वितीय वर्ण तकार को उस नकार में मिला देवे । स्वरूप (न्तो) । इसके बाद नवम से द्वितीय दकार को नाभितुर्य इकार से युक्त करे (दि) फिर अष्टम से द्वितीय वर्ण तकार का केवल उद्धार करे (त), इसके बाद विज्ञान इस तीन वर्ण का उद्धार करे । इसके बाद ग्यारहवें का आदि पकार, उसे नाभि के ऊपर वर्ण आकार से संयुक्तकर, उसे नेमि के तृतीय वर्ण रेफ के ऊपर संयुक्त करे (प्रा) । फिर नाभि द्वितीय आकार से आक्रान्त, अष्टमारगं प्राग्वर्ण णकार का उद्धार करे (णं), उसके बाद नेमि के द्वितीय वर्ण (यकार) का उद्धार करे (य), इसके बाद नेमि के आठवें वर्ण (सकार) का उद्धार करे । इसके बाद उसके पञ्चम वर्ण वकार, उसके ऊपर तृतीय वर्ण रेफ का उद्धार करे (र्व), इसके बाद नवम से दूसरे दकार वर्ण का उद्धार करे (द), इसके बाद षष्ठस्थ नेमि वर्ण को शकार,