शिवदृष्टि (सोमानन्दनाथ - उत्पलदेवाचार्य वृत्ति सहित काश्मीर प्रत्यभिज्ञा मूल दर्शन सटीक)

आ०-३ ] उत्पलदेवकृतवृत्त्योपेता ६३ तदैक्यं¹ खेटपालोऽपि प्राह या काचन स्थिता । शक्तिः पदार्थजातस्य देवदेवस्य साखिला ॥ ६४ ॥ शक्तिशक्तिमतोरुक्ता सर्वत्रैव ह्यभेदिता । एको³ रुद्र इतीत्यादि श्रुतावुक्तं तथा परः ॥ ६५ ॥ पुरुषः सर्वमेवेदमितिहासादिषूदितम्⁴ । महेशस्याष्टमूर्तित्वं यावत्पार्थिवमूढता ॥ ६६ ॥ साऽरोदीदिति⁵ वेदेऽस्ति नार्थवादो निरर्थकः । विध्यङ्गत्वेन चेत्सत्या नासत्यस्याङ्गता स्थिता ॥ ६७ ॥ अर्थवादादपि फलं रात्रिक्रतुषु दर्शितम् । नानादर्शनैश्चास्मिन् शैवाद्वैते नो विरोध इत्यग्रे कथनीयम् । स्व- सिद्धान्त एव वा श्रीकालोत्तरादावुक्तमेतत्-- 'आगोपालाङ्गनाबाला⁶ नित्यमेव ब्रुवन्ति तम् ।' इत्यादिना मन्त्रात्मशिवरूपत्वं जन्तूनाम् । गुरवोऽपि शिवैक्यमुपदिशन्ति । तथा च खेटपालगुरुः प्राह 'या काचन' इत्यादि । यतश्च देवदेवशक्तिरेव पदार्थशक्तिरुक्ता, शक्तिशक्तिमतोश्च न भेदस्ततो देवदेव एव पदार्थ १ गुरुत आह तदैक्यमित्यादिना । २ सर्वेषामत्राविरोधमाह । ३ श्रुतिप्रमाणमाह । ४ अविगीतशिष्टप्रामाण्यमाह । ५ विधिरूपस्य वाक्यस्य साक्षादनुष्ठेयेपरत्वादस्तु प्रामाण्यमर्थवादरूपस्य पुनः साक्षात्तत्रा- संबन्धान्न तत्र प्रामाण्यमिति केषांचिद्विधिपरत्वात्केषांचिदर्थवादपरत्वान्न परस्परं तयोः संबन्ध इति कथं सर्वत्रैक्यवाद इत्याशङ्क्याह सोरोदीदिति । ६ 'उतेनं गोपा अदृशन्नुतेनम उदहार्यः ।' इति श्रुतिश्च । महार्थमञ्जर्यां च-- 'यं जानन्ति जडा अपि जलहार्योऽपि यं विजानन्ति । यस्यैव नमस्कारः स कस्य स्फुटो न भवति कुलनाथः ॥' इति ।