शिवदृष्टि (सोमानन्दनाथ - उत्पलदेवाचार्य वृत्ति सहित काश्मीर प्रत्यभिज्ञा मूल दर्शन सटीक)

६८ .शिवदृष्टिः [ आ०-३ किमर्थं गुरुशास्त्रादि चेत्थं१ तदवस्थितेः२ । देवस्य३ शास्त्राद्बोधेत किं प्रयोजनमेव च ॥ ७३ ॥ किमर्थं४ भवतारब्धं शास्त्रं बोधाय कस्य वा । तथा भेदरूपतया शिवस्यैवावस्थितेर्हेतोर्मोक्षाभावात् किमर्थं गुरुशास्त्रानुष्ठानादिकम्५ । नहि देवस्य नित्यप्रबुद्धस्य शास्त्रेणोद्बोधनं सप्रयोजनम् । आस्तामन्यानि शास्त्राणि, त्वमेव शिवैक्यवादी वा किमर्थं शास्त्रमारब्धवान् कस्य बोधाय ॥ ७३ ॥ स एवेत्थं स्वेच्छयास्ते तत्कर्तृत्वेन बोध्यतः ॥ ७४ ॥ स एव बुद्धरूपत्वे तथा भवति तत्क्षणम् । स एव संप्रजायेत तदनुष्ठानतत्परः ॥ ७५ ॥ फलं वा तदनुष्ठाने स एव हि तदा भवेत् । देव एवानेन प्रकारेण स्वेच्छया निष्प्रयोजनमास्ते । तदेव दर्शयति— तदस्मदादिशास्त्रकर्तृत्वेन तथा बोध्यतो बोध्यं शिष्यरूपमासाद्यास्ते । तथा तस्मिन्नेव काले प्रबुद्धरूपत्वे वा स्थितो भवति । तथा शास्त्रा- नुष्ठानपरः संपद्यते । तथार्थकामादिफलरूपत्वेनापि स एव स्वकाले भवति ॥ ७५ ॥ वादित्वप्रतिवादित्वे कस्माच्चेतस्य तत्स्थितेः ॥ ७६ ॥ व्यवहाराय वा सर्वं व्यवहारो न वस्तुगः । स्वरूपं वस्तुगं विद्धि व्यवहारो न जातुचित् ॥ ७७ ॥ तदीश्वरो व्यवस्थानाद्वस्त्वभासरूपतः । ३ तथेति भेदरूपतयापि तस्य शिवभट्टारकस्य । ४ दीव्यति क्रीड- तीति देवः, हर्षानुसारी स्पन्दः क्रीडा । तथा सदा द्योतमानोऽपि देवः । ५ अपूर्वबोधनार्थं हि शास्त्रप्रवृत्तिः, तथा च सप्रयोजनता । ६ अन्येषां हि द्वैतकथनाज्ज्ञानार्थमस्तु तत्र प्रवृत्तिः, भवतां तु तदभावान्न युक्तेत्याह किमर्थमिति । ७ न च भवतां तत्प्रकटीकरणार्थमपि तत्र प्रवृत्तिः, तथा च स्वतन्त्रस्य देवस्य स्वातन्त्र्य हानिः स्यात् ।