शिवदृष्टि (सोमानन्दनाथ - उत्पलदेवाचार्य वृत्ति सहित काश्मीर प्रत्यभिज्ञा मूल दर्शन सटीक)

१५४ शिवदृष्टिः [ आ०-६ विनाशो कारणानां हि विनाशः कारणात्मना । स्वयं विनश्येन्मृत्पिण्ड एवं चेत्स विनश्यति ॥ ६९ ॥ किं विधाय घटं नो वा स मृत्पिण्डोऽभिधीयताम् । अकृत्वा करणं कुम्भे कृत्वा तस्य स्वरूपता ॥ ७० ॥ कुतो घटस्य जननाकारनामावधारणम् । यावता प्राग्दशानष्टा न प्रवृत्तिरथान्यथा ॥ ७१ ॥ विरोधे दण्डघटयोर् दृष्टान्तोऽस्ति न ते क्वचित् । तेजसा तमसो यस्मान्न विनाशस्त्वयेष्यते ॥ ७२ ॥ अकार्यत्वाद्धिनाशस्य प्रतिबन्धो न चापि ते । स्थिरस्य प्रतिबन्ध्यत्वात् क्षणिकस्य न युज्यते ॥ ७३ ॥ कपालादिकजन्यत्वमभावस्तस्य संगता । सत्यस्य कारणापेक्षा घटादिजनने यथा ॥ ७४ ॥ नश्वरानश्वरत्वेऽपि स्वभावे प्रविकल्पनाः । अत्र नैव प्रवर्तन्ते हेतुसन्निधिनश्वराः ॥ ७५ ॥ स्वभावत्वात्स्थितं तस्मादेकं तत्त्वं तथास्थितेः । भेदेन वाप्यभेदेन यदि वा नैकरूपता ॥ ७६ ॥ सामान्याभावतस्तर्हि भवतो नानुमानता । सा भविष्यत्यपोहेन सोऽपि केनोपपद्यते ॥ ७७ ॥ घटमानय शब्दस्य प्रतिषेधेन वाच्यता । अघटादेरपोहेन किं घटं प्रतिपद्यसे ॥ ७८ ॥ शून्यतां वा शून्यतायां व्यर्थता शब्दगोचरे । युगपद्वा घटाद्यर्था जगत्यानन्त्यमागताः ॥ ७९ ॥ निवृत्ते वाच्यसम्बन्धे प्रद्वेषो विधिगः परम् । अघटत्वं न सामान्यं किं न वा ह्यविशेषकम् ॥ ८० ॥ तस्याप्यवस्तुरूपत्वे न किंचित्कथितं भवेत् । एतावान् वाच्यसम्बन्धो यदन्तःस्फुरणात्मता ॥ ८१ ॥ उपलब्धिः पुनर्ज्ञेया प्रमाणान्तरगोचरा । धूमात्सम्बन्धतो वह्नेः परोक्षे स्फुरणं न किम् ॥ ८२ ॥