शृंगार शतक
Shringar Shatak
भर्तृहरि / अनुवादक: हरिदास वैद्य द्वारा
स्रोत: Shringar Shatak - Haridas Vaidya · हरिदास एण्ड कम्पनी, कलकत्ता / Digital Library of India (उद्गम)
पृष्ठ 77, कुल 544 में से
संदर्भ में पढ़ें( ६४ )
15. If high breasts, restless eyes, moving brows and the two lips like new leaves give pain to a lustful man, they are justified in doing so because ( Cupid ) Kamadev has marked the words "Good fortune" in the forehead of a woman, but it is incomprehensible why that line of hair passing through the middle of the belly aggravates the pain which as an arbitrator should abate it.
गुरुणा स्तनभारेण मुखचन्द्रेण भास्वता ।
शनैश्चराभ्यां पादाम्ब्यां रेजे ग्रहमयीव सा ॥१६॥
वह स्त्री गुरु स्तनोके भारसे, भास्करके समान प्रकाशमान मुख-चन्द्रसे और शनैश्चरके सट्ठ मन्दगामी दोनों चरणोंसे ग्रहमयी सी मालूम होती है ॥१६॥
खुलासा—वह स्त्री अपने पूर्णोन्नत बृहस्पतिके समान दोनों कुर्चोंसे, सूर्योके समान प्रकाशमान मुखचन्द्रसे और मन्दगामी शनैश्चरके समान धीरे-धीरे चलनेवाले दोनों चरणकमलोंसे ग्रह-पुञ्ज या रौशन मज्जमा-उल-नजूम सी जान पड़ती है ।
बृहस्पति, चन्द्रमा, सूरज और शनैश्चर—इन तेजस्वी ग्रहोंके चिह्न स्त्रीमें पाये जाते हैं । इसीसे कवि महोदय कहते हैं कि, वह नाज़नी-ग्रहमयीसी शोभित होती है । उसके स्तन-
ॐ गुरु, भास्वान् प्रभृति शब्दोंके दो-दो अर्थ हैं । जैसे, गुरु=भारी और बृहस्पति । चन्द्रमा=चन्द्रवत् और चन्द्रमा । भास्वान्=प्रकाशमान और सूरज । शनैश्चर=मन्दगामी और शनैश्चर । सनीचर मन्दगामी प्रसिद्ध है ।