सिद्धान्तशिरोमणि: गोलाध्याय (भास्कराचार्य - मरीचि भाष्य एवं पं. केदारदत्त जोशी सविस्तार व्याख्या)

अथ प्रश्नाध्यायः । अथ प्रश्नाध्यायो व्याख्यायते । तत्राऽऽदौ तदारम्भप्रयोजनं तत्प्रशंसां चाऽऽह— प्रौढिं प्रौढसभासु नैति गणकः प्रश्नैर्विना प्रायशो- त्स्तां वच्मि विचित्रभङ्गिचतुरप्रीतिप्रदानाय यान् । आकर्ण्यापि सुवर्णवर्णवदनं वैवर्ण्यमेति क्षणात् तस्याखर्वकुगर्वपर्वतशिरःप्रौढचाऽधिरूढोऽत्र यः ॥ १ ॥ पाट्या च बीजेन च कुट्टकेन वर्गप्रकृत्या च तथोत्तराणि । गोलेन यन्त्रैः कथितानि तेषां बालावबोधे कतिचिच्च वच्मि ॥२॥ वा० भा०—स्पष्टार्थम् ॥१॥२॥ मरीचिः—अथोद्दिष्टसिद्धान्तपदार्थविशिष्टप्रश्नाध्याय आरब्धो व्याख्यायते । तत्र तदारम्भं सप्रयोजनं शार्दूलविक्रीडितेन प्रतिजानीते—प्रौढिं प्रौढसभास्विति । अतोऽस्मात्कारणात् । तान् प्रश्नान् । व