भारतकोश
श्री चैतन्य चरितामृत (कृष्णदास कविराज गोस्वामी - सम्पूर्ण आदि, मध्य एवं अन्त्य लीला)

श्री चैतन्य चरितामृत (कृष्णदास कविराज गोस्वामी - सम्पूर्ण आदि, मध्य एवं अन्त्य लीला)

Sri Chaitanya Charitamrita of Krishnadas Kaviraj with Hindi Commentary

श्रील कृष्णदास कविराज गोस्वामी द्वारा

DevanagariHindipublished2,549 पृष्ठ

पृष्ठ 2500, कुल 2549 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 2500

[ 20/29-35 बीसवाँ अध्याय 483 अथवा सुन्दर कविताकी कामना नहीं करता हूँ; मैं मनमें यही कामना करता हूँ कि जन्म-जन्ममें आपमें ही मेरी अहैतुकी भक्ति हो॥ 29 ॥ अनुभाष्य- हे जगदीश, (जगन्नाथ,) अहं धनं न, जनं न, सुन्दरीं कवितां वा (इत्यादि कैतवात्मक त्रिवर्गमूलं कर्म) न कामये (न प्रार्थये किन्तु) मम जन्मनि जन्मनि (अतः अपौनर्भवरूपं ज्ञानमपि न कामये, अपि तु) त्वयि (अधोक्षजे) अहैतुकी (निष्कामा व्यवधानरहिता) भक्तिः भवतात् (भूयात्, - अहं धर्मार्थकामात्मिकां भुक्तिं भवबन्धमोचनात्मिकां मुक्तिं न प्रार्थये, केवलां शुद्धामेव सेवां त्वच्चरणे अहं याचे इत्यर्थः)। श्लोक-भावानुवाद-हे जगन्नाथ! मैं धन, जन अथवा सुन्दर कवितादि छलनेवाले त्रिवर्गमूलक कर्मोंकी कामना नहीं करता हूँ, किन्तु मैं जन्म-जन्ममें (अर्थात् मोक्षरूपी ज्ञानकी भी कामना नहीं करता) आप अधोक्षजमें मेरी अहैतुकी (निष्काम निरन्तर) भक्ति हो (मैं धर्म-अर्थ-कामवाली भुक्ति और भवबन्धनका मोचन करनेवाली मुक्तिकी भी इच्छा नहीं करता, केवल आपके चरणकमलोंमें शुद्धभक्ति (सेवा) की याचना करता हूँ, यही अर्थ है) ॥ 29 ॥ श्लोकार्थ-व्याख्या :- धन, जन नाहि मागौँ कविता सुन्दरी। 'शुद्धभक्ति' देह' मोरे, कृष्ण कृपा करि'॥"30॥ दीनता और श्रीकृष्णसेवा-प्रवृत्तिका अटूट संयोग :- अति दैन्ये पुनः मागे दास्यभक्ति-दान। आपनारे करे संसारी जीव-अभिमान॥ 31 ॥ अनुवाद-स्वयंभगवान् श्रीचैतन्य महाप्रभु अपनेको संसारी जीव मानते हुए श्रीकृष्णसे प्रार्थना करते हैं-मैं आपसे धन, जन और सुन्दरी कविता नहीं चाहता। मुझे तो आप अहैतुकी कृपा करके केवल अपनी शुद्धभक्ति ही प्रदान करें। मैं पुनः-पुनः दीनतापूर्वक श्रीचरणोंमें दास्यभक्तिका दान ही माँगता हूँ॥ 30-31 ॥ साधककी अपने स्वरूपमें चिद्विलासी अधोक्षजसे कृपा-याचना :- (पद्यावलीके 13वें अंकमें उद्धृत शिक्षाष्टकका पाँचवाँ श्लोक)- “अयि नन्दतनुज किङ्करं पतितं मां विषमे भवाम्बुधौ। कृपया तव पादपङ्कजस्थितधूलीसदृशं विचिन्त्य ॥ 32 ॥ अनुवाद-अमृतप्रवाह भाष्य देखें ॥ 32 ॥ अमृतप्रवाह भाष्य-ओहे [सेवानन्दलीलारसविग्रह], नन्दनन्दन, मैं आपका नित्यदास होकर भी अपने दुष्कर्मोंके फलस्वरूप विषम भवसागरमें पड़ा हुआ हूँ, आप कृपा करके मुझे अपने चरणकमलोंमें स्थित धूलिके [क्रय किये निज नित्यदासके] समान मानिये॥ 32 ॥ अनुभाष्य- अयि नन्दतनुज, (सेवानन्दलीलारसविग्रह व्रजेन्द्रसुत) विषमे भवाम्बुधौ (संसार-समुद्रे) पतितं किङ्करं कृपया (अनुकम्पया) तव पादपङ्कजस्थितधूलीसदृशं (पादः एव पङ्कजं पद्मं तस्मिन् स्थिता अधिष्ठिता संलग्ना या धूली तस्याः सदृशं निजचिर- क्रीतदासमेव) मां विचिन्त्य (भावय)। श्लोक-भावानुवाद-अमृतप्रवाह भाष्य देखें ॥ 32 ॥ श्लोकके अर्थकी व्याख्या :- तोमार नित्य दास मुइ, तोमा पासरिया। पड़ियाछौँ भवार्णवे मायाबद्ध हञा ॥ 33 ॥ कृपा करि' कर मोरे पदधूली-सम। तोमार सेवक, करों तोमार सेवन ॥"34 ॥ अनुवाद-प्रभो! मैं आपका नित्यदास हूँ। आपको भुलाकर मैं मायाबद्ध होकर अथाह भवसागरमें पड़ा हूँ। आप कृपा करके मुझे श्रीचरणकमलकी धूलिके रूपमें ग्रहण करें। मैं आपका सेवक बनकर नित्यकाल आपकी सेवा करूँगा ॥ "33-34 ॥ नामसङ्कीर्तनमें सिद्धि-प्रार्थना :- पुनः अति उत्कण्ठा, दैन्य हइल उद्गम। कृष्ण-ठाञि मागे प्रेम-नामसङ्कीर्त्तन ॥ 35 ॥

श्री चैतन्य चरितामृत (कृष्णदास कविराज गोस्वामी - सम्पूर्ण आदि, मध्य एवं अन्त्य लीला) · पृष्ठ 2500, कुल 2549 में से · BharatKosha