भारतकोश
श्रीलिंगमहापुराण

श्रीलिंगमहापुराण

Linga MahaPurana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

DevanagariHindipublished833 पृष्ठ

पृष्ठ 40, कुल 834 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 40
३८श्रीलिङ्गमहापुराण[ पूर्वभाग

| विशोकश्च विकेशश्च विपाशः पापनाशनः। <br> सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दम्यो दुरतिक्रमः॥ ३८ <br> सनकश्च सनन्दश्च प्रभुर्यश्च सनातनः। <br> ऋभुः सनत्कुमारश्च सुधामा विरजास्तथा॥ ३९ <br> शङ्खपा द्वैरजश्चैव मेघः सारस्वतस्तथा। <br> सुवाहनो मुनिश्रेष्ठो मेघवाहो महाद्युतिः॥ ४० <br> कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः। <br> वाल्कलश्च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः॥ ४१ <br> पाराशरश्च गर्गश्च भार्गवश्चाङ्गिरास्तथा। <br> बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः॥ ४२ <br> लम्बोदरश्च लम्बश्च लम्बाक्षो लम्बकेशकः। <br> सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः सर्वस्तथैव च॥ ४३ <br> सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास्तथा। <br> अत्रिर्देवसदश्चैव श्रवणोऽथ श्रविष्ठकः। <br> कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशीरिः कुनेत्रकः॥ ४४ <br> कश्यपोऽप्युशनाश्चैव च्यवनोऽथ बृहस्पतिः। <br> उतथ्यो वामदेवश्च महायोगो महाबलः॥ ४५ <br> वाचःश्रवा सुधीकश्च श्यावाश्वश्च यतीश्वरः। <br> हिरण्यनाभः कौशल्यो लोगाक्षिः कुथुमिस्तथा॥ ४६ <br> सुमन्तुर्बर्बरी विद्वान् कबन्धः कुशिकन्धरः। <br> प्लक्षो दाल्भायणििश्चैव केतुमान् गोपनस्तथा॥ ४७ <br> भल्लावी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः। <br> उशिको बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च॥ ४८ <br> शालिहोत्रोऽग्निवेशश्च युवनाश्वः शरद्वसुः। <br> छागलः कुण्डकर्णश्च कुम्भश्चैव प्रवाहकः॥ ४९ <br> उलूको विद्युतश्चैव मण्डूको ह्याश्वलायनः। <br> अक्षपादः कुमारश्च उलूको वत्स एव च॥ ५० <br> कुशिकश्चैव गर्भश्च मित्रः कौरुष्य एव च। <br> शिष्यास्त्वेते महात्मानः सर्वावर्तेषु योगिनाम्॥ ५१ <br> विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः। <br> एते पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः॥ ५२ | शतरूप, ऋचीक, केतुमान्, विशोक, विकेश, विपाश, पापनाशन, सुमुख, दुर्मुख, दुर्दम, दुरतिक्रम, सनक, सनन्द, दिव्यशक्तिसम्पन्न सनातन, ऋभु, सनत्कुमार, सुधामा, विरजा, शंखपा, द्वैरज, मेघ, सारस्वत, मुनिवर सुवाहन, महातेजस्वी मेघवाह, कपिल, आसुरि, मुनि पंचशिख तथा महायोगी वाल्कल—ये सभी धर्मात्मा तथा महान् ओजस्वी शिष्य हुए। इसी क्रममें पुनः पराशर, गर्ग, भार्गव, अंगिरा, बलबन्धु, निरामित्र, केतुशृंग, तपोधन, लम्बोदर, लम्ब, लम्बाक्ष, लम्बकेशक, सर्वज्ञ, समबुद्धि, साध्य, सर्व, सुधामा, काश्यप, वासिष्ठ, विरजा, अत्रि, देवसद, श्रवण, श्रविष्ठक, कुणि, कुणिबाहु, कुशीर, कुनेत्रक, कश्यप, उशना, च्यवन, बृहस्पति, उतथ्य, वामदेव, महायोग, महाबल, वाचःश्रवा, सुधीक, श्यावाश्व, यतीश्वर, हिरण्यनाभ, कौशल्य, लोगाक्षि, कुथुमि, सुमन्तु, विद्वान् बर्बरी, कबन्ध, कुशिकन्धर, प्लक्ष, दाल्भ्याायणि, केतुमान्, गोपन, भल्लावी, मधुपिंग, श्वेतकेतु, तपोनिधि, उशिक, बृहदश्व, देवल, कवि, शालिहोत्र, अग्निवेश, युवनाश्व, शरद्वसु, छागल, कुण्डकर्ण, कुम्भ, प्रवाहक, उलूक, विद्युत्, मण्डूक, आश्वलायन, अक्षपाद, कुमार, उलूक, वत्स, कुशिक, गर्भ, मित्र तथा कौरुष्य नामवाले शिष्य भी हुए। सभी युगावर्तोमें योगाचार्योंके ये महात्मा शिष्य कहे गये हैं। ये सब विमल आत्मावाले, सिद्ध, ब्रह्मनिष्ठ, ज्ञान तथा योगमें निरत रहनेवाले भस्म-विभूषित शरीरवाले तथा शैवी दीक्षासे सम्पन्न हैं॥ ३७-५२॥ | | शिष्याः प्रशिष्याश्चैतेषां शतशोऽथ सहस्रशः। <br> प्राप्य पाशुपतं योगं रुद्रलोकाय संस्थिताः॥ ५३ | इनके भी सैकड़ों-हजारों शिष्य तथा प्रशिष्य पाशुपत योग प्राप्तकर शिवलोकके अधिकारी हुए॥ ५३॥ | | देवाद्यः पिशाचान्ताः पशवः परिकीर्तिताः। <br> तेषां पतित्वात्सर्वेशो भवः पशुपतिः स्मृतः॥ ५४ | देवतासे लेकर पिशाचपर्यन्त सभी प्राणी पशु कहे गये हैं, उनका पति अर्थात् स्वामी होनेके कारण सर्वेश्वर शिवको पशुपति कहा जाता है॥ ५४॥ | | तेन प्रणीतो रुद्रेण पशूनां पतिना द्विजाः। <br> योगः पाशुपतो ज्ञेयः परावरविभूतये॥ ५५ | हे द्विजो! सभीको परम ऐश्वर्यकी प्राप्ति करानेहेतु उन पशुपति रुद्रके द्वारा प्रवर्तित योग 'पाशुपतयोग' के नामसे जाना जाता है॥ ५५॥ |

॥ इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे मनुव्यासयोगेश्वरतच्छिष्यकथनं नाम सप्तमोऽध्यायः॥ ७॥
॥ इस प्रकार श्रीलिङ्गमहापुराणके अन्तर्गत पूर्वभागमें 'मनुव्यासयोगेश्वरतच्छिष्यकथन' नामक सातवाँ अध्याय पूर्ण हुआ॥ ७॥