भारतकोश
सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

Subhashita Ratna Bhandagara

पण्डित काशीनाथ शर्मा (सम्पादक: नारायण राम आचार्य) द्वारा

स्रोत: Subhashita Ratna Bhandagara (10,000+ Classic Sanskrit Epigrams & Maxims - Nirnaya Sagar Press) (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished516 पृष्ठ

पृष्ठ 27, कुल 516 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 27
१२सुभाषितरत्नभाण्डागारम्[ १ प्रकरणम्
पुरारितनुहारिणी दुरितसङ्घसंहारिणी भजन्मतिविवर्धिनी<br>प्रबलदानवोन्मर्दिनी । तुषारगिरिनन्दिनी मुनिहृदन्तरा-<br>लम्बिनी कुमारमुखचुम्बिनी हरनितम्बिनी पातु वः ॥ २४ ॥<br>सत्त्वादिस्रैरगणितगुणैर्हन्त विश्वं प्रसूय व्यक्तं धत्ते प्रहसन-<br>करी या कुमारीति सज्ञाम् । मोहध्वान्तप्रसरविरतिर्विश्व-<br>मूर्ति समन्तादाद्या शक्ति स्फुरतु मम सा दीपवद्देह-<br>गेहे ॥ २५ ॥ औत्सुक्येन कृतत्वरा सहभुवा व्यावर्तमाना<br>ह्रिया तैस्तैर्बन्धुवधूर्जनस्य वचनैर्नीताभिमुख्यं पुनः । दृष्ट्वा-<br>ऽग्रे वरमात्तसाध्वसरसा गौरी नवे सगमे सरोहत्पुलका<br>हरेण हसताश्लिष्टा शिवायास्तु वः ॥ २६ ॥ आदौ प्रेम-<br>कषायिता हरमुखव्यापारलोला शनैर्व्रीडाभारविधूर्णिता मुकु-<br>लिता धूमोद्गमव्याजत । पत्यु. सम्मिलिता दृशा सरभस-<br>व्यावर्तनव्याकुला पार्वत्या. परिणीतिमङ्गलविधौ दृष्टिरि-<br>शिवायास्तु व ॥ २७ ॥ प्रेत्यासन्न^१विवाहमङ्गलविधौ देवार्चन-<br>व्यग्रया दृष्ट्वाऽग्रे परिणेतुरेव^२ लिखिता गङ्गाधरस्याकृतिम् ।<br>उन्मादस्मितरोषलज्जितधिया गौर्या कथंचिच्चिराद्बुद्ध्वैव^३ वाचनाप्रिये^४<br>विनिहित. पुष्पाञ्जलि पातु वः ॥ २८ ॥ रोमा-<br>द्याचय^४ मेदिनीं धनपतेर्^५बीजं बलाल्लाङ्गल^६ प्रेतेशान्महिषं^७<br>तवास्ति वृषभ फाल^८ त्रिशूल तव । शक्ताऽह तव चान्न-<br>दानकरणे स्कन्दोऽस्ति^९ गोरक्षणे खिन्नाऽह हर भिक्षया<br>कुरु कृषिं गौरीवच. पातु वः ॥ २९ ॥ हे हेरम्ब किमम्ब<br>रोदिषि कथ कर्णौ लुठत्यर्भिमूः^१०. कि ते स्कन्द विचेष्टितं<br>मम पुरा सख्या कृता चक्षुषाम् । नैतत्तेऽप्युचित गजास्य<br>चरित नासा मिमीतेऽम्ब मे तावेव सहसा विलोक्य हसित-<br>व्यग्रा शिवा पातु व. ॥ ३० ॥ मातस्तातजटासु कि सुरसरि-<br>त्कि शेखरे चन्द्रमाः कि भाले हुतभुग्लुठत्युरसि कि नागाधिपः<br>कि कटौ । कृत्ति. कि जघनद्वयान्तरगत यद्दीर्घमालम्बते<br>श्रुत्वा पुत्रवचोऽम्बिका स्मितमुखी लज्जावती पातु वः ॥ ३१ ॥<br>धूमव्याकुलदृष्टिरिन्दुकिरणैराह्लादिताक्षी पुनः पश्यन्तीव<br>समुत्सुका नतमुखी भूयो ह्रिया ब्रह्मणः । सेर्ष्या पादनखेन्दु-<br>दर्पणगते गङ्गा दधाने हरे स्पर्शाङ्गुतुलका करग्रहविधौ गौरी<br>शिवायास्तु वः ॥३२॥ गोनासाय^११ नियोजितागदरजाः सर्पाय<br>बद्धौषधि. कण्ठस्थाय विषाय वीर्यमहत. पाणौ मणीन्बिभ्रती ।<br>भर्तुर्भूतगणाय गोत्रजैर्^१२ ऋती^१३निर्दिष्टमन्त्राक्षरा रक्षत्वद्रिसुता<br>विवाहसमये प्रीता च भीता च व. ॥ ३३ ॥ खेदस्रन्दित-सान्द्रचन्दनचय दोर्वल्लिवन्धश्रमादूर्ध्वश्वासपरिखलत्स्मर-<br>कथं सद्दष्टदन्तच्छदम्^१ । सीत्काराञ्चित^२लोचन सपुलक भ्रा-<br>न्तभ्रू नृत्यत्कर पार्वत्या सुरतं मुदे रसबतामास्ता मृडानी-<br>पतेः ॥ ३४ ॥ खेदस्ते कथमीदृश प्रियतमे त्वन्नेत्रवह्नेर्विभो<br>कस्माद्वेपिपमेतदिन्दुवदने भोगीन्द्रभीतेस्तव । रोमाञ्चः^३ कथ-<br>मेष देवि भगवन्गङ्गाम्भसा सीकैरैरित्थ मर्तार भावगोपनपरा^४<br>गौरी चिर पातु व ॥ ३५ ॥ शम्पाकस्य रज. प्रमृज्य<br>चरणे दत्तो मया यौवको^५ निर्मूज्य स्तनकुङ्कशाले च भसित^६<br>पत्राङ्कुरो निर्मित. । स्वच्छन्द विहरेति जल्तिगिर सा-<br>कूतमालीजन दृष्ट्या केवलमाघ्नती कुटिलया दाक्षायणी<br>पातु व ॥ ३६ ॥ वक्र शीतकरोऽधरो घनरसँ^७. कामप्रदो<br>विग्रह^८. श्वासो गन्धवह. सेरोरुहसुहृत्पाणि^९ स्मिताभा<br>शुचि^१०. । वक्ष पीनैपयोर्धरोधिकरण^११ पृथ्वी नितम्बस्थलीत्यष्टौ^१२<br>धूर्जटिमूर्तयः स्मरमयाद्दुर्गाश्रिताः पान्तु वः ॥ ३७ ॥<br>पादाग्रस्थितया मुहुः स्तनभरेणानीतया नम्रता शम्भो.<br>मस्पृहलोचनत्रयपथ यान्त्या तदाराधने । हीमत्या शिरैसी^१३-<br>हित. सपुलकस्वेदोद्गमोल्कम्पया विश्लिष्यन्कुसुमाञ्जलि-<br>र्गिरिजया क्षिप्तोऽन्तरे पातु व. ॥ ३८ ॥ कैलासालयभाल-<br>लोचनरुचा निर्वर्तितालक्तकव्यक्ति. पादनखद्युतिर्गिरिभुवः<br>सा व. सदा त्रायताम् । स्पर्धाबन्धसमृद्धयेव सुदृढं रूढा यया<br>नेत्रयो कान्ति. कोकर्नदानुकारसरसा^१४ सद्यः समुत्सार्यते<br>॥ ३९ ॥ लग्नः केलिकचग्रहलथजटालम्बेन निद्रान्तरे<br>मुद्राङ्क. शितिकन्धरेन्दुकलेनान्तःकपोलस्थलम् । पार्वत्या<br>नखलक्ष्मशङ्कितसखीनम्रैस्मितव्रीडया प्रोन्मृष्टः करपल्लवेन<br>कुटिलाताम्रच्छविः पातु वः ॥ ४० ॥ सत्रीडा दयितानने<br>सकरुणा मातङ्गचर्माम्बरे सत्रासा भुजगे सविस्मयरसा<br>चन्द्रेऽमृतस्यन्दिनि । सेर्ष्या जह्नुसुतावरलोकनविधौ दीना<br>कपालोदरे पार्वत्या नवसंगमप्रणयिनी दृष्टिः शिवायास्तु वः<br>॥ ४१ ॥ भिक्षुः कास्ति बलेर्मखे पशुपतिः किं नास्त्यसौ<br>गोकुले मुग्धे पन्नगभूषण. सखि सदा शेते च तस्योपरि ।<br>आर्ये मुञ्च विषादैमाशु^१५ कमले नाहं प्रकृत्या चैला^१६ चेत्थं वै<br>गिरिजासमुद्रसुतयोः संभाषण पातु वः ॥ ४२ ॥ हे गङ्गा-<br>धरपन्नि चक्रिवधु कि कुत्रास्त्यसौ नर्तको वृन्दारण्यभुवि<br>क सर्पकुतुकी सात्कालियस हृदे । भिक्षु. कुत्र गतोऽस्ति

१ समीपवर्ती २ भर्तु ३ चित्तविभ्रम ४ परशुरामात् ५ कुबे-<br>रात् ६ बलभद्रात् ७ यमात् ८ कृषक ९ स्कन्द १० गोनासादि<br>सर्पभयनेवृत्त्यर्थ इत्यर्थ गोनास सर्पजातिविशेष ११ वृद्धा १२ याव-<br>ज्जीव कृततपस फलोन्मुखत्व समीक्ष्येत्यर्थ १३ भूतगणादिमाहित्या-<br>द्यालोक्येत्यर्थ१ चुम्बितावित्यर्थ २ निमीलित ३ रोमहर्षणम् ४ स्वाभिप्राय<br>५ लाक्षारस ६ भस्म ७ उदकम्, पक्षे,-अधिकरस ८ शरीरम्<br>यजमानरूपम् ९ कमलाना मित्रम्, सूर्य इत्यर्थ , पाणिपक्षे,-सरोरु-<br>हाना सदृशी कान्तिर्यस्य १० अग्नि ११ स्तनौ, पक्षे,-मेघाः<br>१२ स्थानम् आकाश मेघाना स्थानमिति प्रसिद्धम् १३ दृष्ट<br>१४ रक्तोत्पलम् १५ खेदम्, पक्षे,-विषमतीति विषादस्त शिवम्<br>१६ चञ्चला, पक्षे,-लक्ष्मी
सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह) · पृष्ठ 27, कुल 516 में से · BharatKosha