भारतकोश
सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

Subhashita Ratna Bhandagara

पण्डित काशीनाथ शर्मा (सम्पादक: नारायण राम आचार्य) द्वारा

स्रोत: Subhashita Ratna Bhandagara (10,000+ Classic Sanskrit Epigrams & Maxims - Nirnaya Sagar Press) (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished516 पृष्ठ

पृष्ठ 28, कुल 516 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 28

पार्वती, षण्मुखः, हरिहरौ १३


यक्षसदने कासौ विषादी बकीक्रोडे स्यादिति पद्मजागिरि-
जयोर्वाग्भङ्ग्य पान्तु वः ॥ ४३ ॥ वेणीबन्धकपर्दिनी
सिततनु श्रीखण्डपासूत्करै. केतक्येकदलेन्दुभृद्धिसलतां
व्यालोपवीतिन्यपि । प्राक्पाणिग्रहणाद्विनोदरमसा सख्याः
पुरो लीलया कुर्वाणानुकृति हरस्य दिशतु श्रेयांसि वः
पार्वती ॥ ४४ ॥ यस्याङ्घ्रिद्वितय नमन्ति विबुधा. स त्वेककः
सर्ववित्त मृत्युञ्जयमामनन्ति मुनय सोऽद्यापि यातिन्नता•(१) ।
इत्याकर्ण्य कथा रहस्यपि यथा पत्युर्विवाहातुरा भङ्गक्त्या-
ज्ञानि विजृम्भित गिरिम्रुवो मोट्टायित पातु व. ॥ ४५ ॥
सन्ध्यारागवती स्वभावकुटिला गङ्गा द्विजिव्हः फणी वक्राङ्गैर-
र्मलिनः शशी कपिमुखो नन्दी च मूर्खो वृषः । इत्थ
दुर्जनसंकटे पतिगृहे वस्तव्यमेतत्कथं गौरीत्थ नृकपाल-
पाणिकमला चिन्तान्विता पातु वः ॥ ४६ ॥ भिक्षार्थी स क्व
यातः सुतनु बलिमखे ताण्डव क्वाद्य मन्द्रे मन्ये वृन्दा-
वनान्ते क्व नु स मृगशिशुर्नैव जाने वराहम् । बाले कच्चिन्न
दृष्टो जगठवृषपतिर्गोप एवास वेत्ता लीलासलाप इत्थ जल-
निधिहिमवत्कन्ययोस्त्रायता वः ॥ ४७ ॥ दीसक्षुद्वेगयोगा-
द्ददनलहुलहल्लमन्जिहाग्रलीढब्रह्माण्डक्षौद्रबिन्दुप्रबलतरभव-
जाठराग्निसफुलिङ्गाम् । कालीं कङ्कालशेपामतुलगलचल-
न्मुण्डमालाकरालीगुहासवादिनेत्रामजनिनिवसना नौमि
पाशासिहस्ताम् ॥ ४८ ॥ उद्धाहारोपिताद्रीक्षितनिजपदद्यो.
संगतामिन्दुमौलावानम्रे या सुधाशोर्व्यधित किल कला
तूर्णमेवान्नपूर्णीम् । सक्तानामक्षतानाममृतदृगनलोपाधित.
पक्कभावान्नानाथैरन्नपूर्णा प्रणतजनतते. पूर्णतामातनोतु
॥ ४९ ॥ जङ्घाकाण्डोरुनालो नखकिरणलसत्केसराली-
करालः प्रत्यग्रालक्तकाभाप्रसरकिसलयो मञ्जुमञ्जीरभृङ्गः ।
भर्तुर्नृत्तानुकारे जयति निजतनुस्वच्छलावण्यवापीसभूता-
म्भोजशोभा विदधदभिनमो दण्डपादो भवान्याः ॥ ५० ॥
विद्वेोणे रुद्रवृन्दे सवितरि तरले वज्रिणि ध्वस्तवज्रे जाताशङ्के
शशाङ्के विरमति मरुति त्यक्तवैरे कुबेरे । वैकुण्ठे कुण्ठि-
तास्रे महिषमतिरुषं पौरुषोपघ्ननिघ्न निर्विघ्न निघ्नती वः शम-
यतु दुरितं भूरिभावा भवानी ॥ ५१ ॥ वक्ष.पीठे निरीक्ष्य
स्फटिकमणिशिलामण्डलस्वच्छभासि स्वां छायां साम्यसूया
त्वमियमिति मुहुः सत्यमाश्वासितापि । वामे मे दक्षिणेऽस्याः
श्रैवसि कुवलय नाहमित्यालपन्ती दत्ताश्लेषा सहासं मदन-
विजयिना पार्वती व. पुनातु ॥ ५२ ॥ रामार्चिताङ्घ्रिरभि-
रामाकृतिः कृतविरामा सुपर्वविपदा कामार्तिहृत्सफलकामा
निर्देशरतकामादिनिर्जरवधू. । भौमा हरस्य नुत्तभौमा जैपा-
सदृशभा माननीयचरिता सा मामवत्वखिलसामाहृतस्तुति-
रसामान्यमुक्तिसुखदा ॥ ५३ ॥ बॉलीयत्श्रवणपालीयुगा
ललितचूलीविराजिबकुला केलीगतानुगमरालीकुला मधुरम-
लीभिरागदतकथा । नौलीकढ्कसुमनालीकपाणिरिह काली-
यशासिसहजा तालीदलाभतनुमाली सदा भवतु काली
शुभाय मम सा ॥ ५४ ॥


षण्मुखः

शैलराजनतयास्तनयुग्मव्यापृताक्ष्ययुगलस्य गुहस्य ।
शेषवक्त्रकमलानि मलं वो दुग्धपानविधुराणि हरन्तु ॥ १ ॥
विकसदमरनारीनेत्रनीलाब्जखण्डान्यधिवसति सदा य. सय-
माधःकृतानि । न तु रुचिरकलापे वर्तते यो मयूरे वितरतु
स कुमारो ब्रह्मचर्यश्रियं व. ॥ २ ॥ अचिष्मन्ति विदार्य
वक्त्रकुहराण्यासूक्तितो वासुकेरङ्गुल्या विषकर्बुरानगणयन्.
सस्पृश्य दन्ताङ्कुरान् । एक त्रीणि च सप्त पञ्च षडिति
प्रध्वस्तसंख्याक्रमा वाचः क्रौञ्चरिपोः शिशुत्वविकलाः श्रेयांसि
पुष्णन्तु वः ॥ ३ ॥


हरिहरौ

जाह्रवी मूर्ध्नि पादे वा कालः कण्ठे वपुष्यथ । कामारि
कामताता वा कचिदेव भजामहे ॥ १ ॥ गान्ङ्गायामुनयोगेन
तुल्यं हरिहर वपुः । पातु नाभिगत पद्मं यस्य तन्मध्यगं
यथा ॥ २ ॥ अंबलाढ्यविग्रहश्रीरैमैर्त्यनतिरैक्षमालयोपेतः ।
पञ्चैक्रमोदितमुखः पायातूँरैमेश्वरो मुहुर्नैनादि. ॥ ३ ॥ पन्नग-
धारिकराग्रो गङ्गोमालक्षितोऽङ्गदोऽम्प्रुज. । शशिखण्ड-
शेखर उमापरियहो सुहुरनादिरवतु त्वाम् ॥ ४ ॥ गवैश-
पत्रो नैरूँगातिहारी कॅमारतातः शैशिखण्डमौलिः । लॅङ्केश-


१ जीर्णे २ पलायिते ३ पौरुषोपघ्नानां पराक्रमिणा निघ्न आयत्त-
स्तम् ४ प्रभूतप्रभावा ५ प्रतिबिम्बम् ६ सेर्ध्या ७ कर्णे ८ दैत्यकृत-
देवविपत्तीनाम्
१ स्त्री २ क्रोधः असुरवधकालोत्पन्न इत्यर्थ ३ अरुणेल्यर्थः
४ कर्णभूषणविशेषः ५ केशपाश ६ सखीभि ७ कमलनयना.
८ पुष्पशरहस्ता ९ कालीय सर्पस्त शास्तीति स कृष्णस्तत्सहजा
भगिनी यशोदोदरे दुर्गाप्रादुर्भावस्य भागवते प्रसिद्धत्वात् १० पार्व-
त्यर्थाङ्गीकरणात्; पक्षे,-बलाढ्यो बलिष्ठ ११ देवसपूजित , पक्षे,-
मृत्युलोकसपूजितः तस्य रक्षणात् १२ अक्षमाला जपमाला; पक्षे,-
क्षमालय पृथ्वी १३ पञ्चानन ; पक्षे,-चक्रेण मोदित मुख यस्य स •
१४ परमेश्वर शिव, रमेश्वरो, विष्णु १५ न विद्यते आदित्यस्य
स॰, पक्षे,-आद्यवर्णरहित• १६ गवीशो वृषो वाहन यस्य, पक्षे'-
आद्याक्षरस्य लोपात् वीशो गरुडो वाहन यस्य १७ पार्वतीदु ख-
नाशक पक्षे,-गजेन्द्रपीडाहारक . १८ कार्तिकेयपिता, पक्षे,-मदन-
पिता १९ चन्द्र शिरसि यस्य, पक्षे,-मयूरपिच्छाति शिरसि यस्य
२० रावणपूजितचरणकमल , पक्षे,-को ब्रह्मा, ईश शिव , एताभ्यां
पूजितपादपद्म