भारतकोश
सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

सुभाषितरत्नभाण्डागार (पण्डित काशीनाथ शर्मा संग्रह)

Subhashita Ratna Bhandagara

पण्डित काशीनाथ शर्मा (सम्पादक: नारायण राम आचार्य) द्वारा

स्रोत: Subhashita Ratna Bhandagara (10,000+ Classic Sanskrit Epigrams & Maxims - Nirnaya Sagar Press) (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished516 पृष्ठ

पृष्ठ 40, कुल 516 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 40

दशावताराः २५


केशं नैवः केशवः ॥ १६९ ॥ तिर्यक्कण्ठविलोलमौलि-विकसन. स्तैब्धाकर्षणदृष्टिहर्षणमहामन्त्रः कुरङ्गीदृशाम् ।
तरलोत्तंसस्य वशोश्चरद्गीतस्थानकृतावधानललनालक्षैर्नहृप्यद्दानवदूयमानदिविषद्दुर्वारदुःखापदा भ्रश कसरिपोर्य्यपो-
सलक्षिता । ^२समुग्ध मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौहयतु वोऽश्रेयांसि वशीरखः ॥ १७९ ॥ मौलौ केकिशिखण्डिनी
^३मृदुस्पन्द पल्लविताश्चिरं ददतु वः क्षेमं कटाक्षोर्मयःमधुरिमाधाराधरे वशिनी पीनासे वनमालिनी हृदि लसत्का-
॥ १७० ॥ वृष्टिव्याकुलगोकुलार्तनरसादुद्धृत्य गोवर्धनंरुण्यकल्लोलिनी । श्रोण्या पीतदुकूलिनी चरणयोर्व्यत्यस्तविन्यासिनी
बिभ्रद्बह्वलवल्लभाभिरधिकानन्दाच्चिरं चुम्बितः । कंदर्पेणलीला काचन मोहिनी विजयते बृन्दावनत्रासिनी
तदर्पिताधरतटीमन्दूरमुद्राङ्कितो बाहुर्गोपनतोन्नतो मुवता॥ १८० ॥ मालाबर्हमनोज्ञकुन्तलभरा वन्यप्रसूनोक्षिता शैले-
श्रेयांसि कसद्विषः ॥ १७१ ॥ राधासुग्धमुखारविन्दमधुपश्चै-यागुरसकचित्रितलका शश्वन्मनोहारिणीम् । लीलावेणुरवा-
लोक्यमौलिक्थलीनेपथ्योचितनीलरत्नमवनीभारावतारक्षमः ।मृतैकरसिका लावण्यलक्ष्मीमयी बाला वालतमालनीलवपुष
स्वच्छन्दव्रजसुन्दरीजनमनस्तोषप्रदोध्पन्निरं कमध्वसनवूमकेतु-वन्दे परा देवताम् ॥ १८१ ॥ असालम्बितवामकुण्डल-
रवतु त्वा देवकीनन्दनः ॥ १७२ ॥ किं विश्राम्यसि कृष्णधर मन्दोन्नतश्रूलत किञ्चित्कुञ्चितकोमलाधरपुट साचिप्र-
भोगिभवने भौण्डीरभूमिरुहि भ्रातर्यासि न दृष्टिगोचरमितःसारीक्षणम् । आलोलाङ्गुलिपल्लवैर्मुरलिकामारपूरयन्त मुदा
सानन्दनन्दास्पदम् । राधाया वचनं तदध्वगमुखान्छन्दान्तिकेमूले कल्पतरोस्त्रिभङ्गललित ध्याये जगन्मोहनम् ॥ १८२ ॥
^११गोपतो गोविन्दस्य जयन्ति सायमतिथिप्राशस्त्यगर्भाकस्तूरीतिलकं ललाटपटले वक्षःस्थले कौस्तुभं नासाग्रे
गिरः ॥ १७३ ॥ सान्द्रानन्दपुरदरादिदिविषद्बृन्दैरमन्दादरा-नवमौक्तिक करवले वेणु करे कङ्कणम् । सर्वाङ्गे
दानम्रैर्मुुकुटेन्द्रनीलमणिभिः ^१२सदर्शितॆन्दीवरम्। स्वच्छन्दहरिचन्दन सुविमल कण्ठे च मुक्तावली बिभ्र-
मकरन्दसुन्दरगलन्मन्दाकिनीमेदुरं श्रीगोविन्दपदारविन्द-त्स्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूडामणिः ॥ १८३ ॥ कालि-
मधुमस्कै^१३न्दाय वन्दामहे ॥ १७४ ॥ प्रातर्नीलैर्निचोल-न्दीपुलिनोदरेषु मुसली यावद्गतः क्रीडितु तावत्कैर्भुरिकापयः
मच्युतमुरःसवीतपीतांशुकं राधायाश्चकितं विलोक्य हसतिपिव हरे वर्धिष्यते ते शिखा । इत्थ वालतया प्रतारणपराः
स्वैरं सखीमण्डले । व्रीडाचञ्चलमञ्चल नयनयोराधाय राधा-श्रुत्वा यशोदागिर. पायाद्वः स्वशिखा स्पृशन्प्रमुदित. क्षीरे-
नने स्वादुस्मेरमुखोऽयमस्तु जगदानन्दाय नन्दात्मजःऽर्धपीते हरिः ॥ १८४ ॥ आनन्देन यशोदया समदन
॥ १७५ ॥ प्रीति वस्तुतुता हरिः कुवल्यापीडेन सार्थं रणेगोपाङ्गनाभिश्चिर साशङ्क बलविद्विषा सकुसुम सिद्धैः
राधापीनपयोधरखरणकृत्कुम्मेन समेदवान् । ^१७पत्रे बिभ्यतिपृथिव्याकुलम् । सेर्ये गोपकुमारकैः सकरुण पौरैः सुरैः
मीलति क्षणमपि क्षिप्र तदालोकनाद्यामोहेन जित जितसस्मित यो दृष्टः स पुनातु वो मध्रिपु प्रोत्क्षिप्तगोवर्धन.
जितमभूद्यौलोलकोलाहलः ॥ १७६ ॥ त्वामप्राप्य मयि स्वय-॥ १८५ ॥ राधामोहनमन्दिर जिगमिषोश्चन्द्रावलीमन्दि-
वरपरा क्षीरोदतीरोदरे शङ्के सुन्दरि कालकूटमपिबन्मूढोराद्राधे क्षेममिति प्रियस्य वचन श्रुत्वाह चन्द्रावली । क्षेम
मृडानीपतिः । इत्थं पूर्वकथाभिरन्यमनसो विक्षिप्य वासोञ्चलकस तत. प्रिय. प्रकुपित. कंस. क्व दृष्टस्त्वया राधा क्वेति
राधायाः स्तनकोरकोप रिसन्नेत्रो हरिः पातु वः ॥ १७७ ॥तयो. प्रसन्नमनसोर्हासोद्गमः पातु वः ॥ १८६ ॥ दृष्टः कापि
वामासस्थलचुम्बिकुण्डलरुचा जातोत्तरीयच्छवि वशीगीति-स केगवो व्रजवधूमादाय काचिद्गत. सर्व्व एव हि वञ्चिताः
भवत्रिभङ्गवपुष भ्रूलासलीलापरम् । किचित्सस्तशिखण्ड-खलु वय सोऽन्वेषणीयो यदि । द्वे द्वे गच्छत इत्युदीर्घ
शेखरमतिस्निग्धा लिनीलालकं राधादिप्रमदाशतावृतमह वन्देसहसा राधा गृहीत्वा करे गोपीवेषधरो निकुञ्जभवन
किशोराकृतिम् ॥ १७८ ॥ अन्तर्मोहनमौलिरुँदैनवलन्मन्दार-प्राप्तो हरिः पातु वः ॥ १८७ ॥ कि युक्त बत मामनन्यम-
नस वक्ष.स्थलस्थायिनी भक्तामप्यवधूय कर्तुमधुना कान्तास-
हस्रं तव । इत्युक्त्वा फणभृत्फणामणिगता स्वामेब मत्वा तनु
निद्रानिच्छेदकर हरेरवतु वो लक्ष्म्या विलक्षस्मितम् ॥ १८८ ॥
स्वप्रासादितदर्शनाम नुनयन्त्राणेश्वरीमादरादसेऽस्मिन्पतिवैरपा-
ङ्कवलितैर्यह्नोथितोऽप्यश्रुभिः । प्रत्याय्यस्त्वमतो मया ननु हरे
कोऽय क्रमन्त्यत्ययः पातु त्वा व्रजयोषितित्यभिहित लज्जाकर

१ तरुण २ अव्यक्तम् ३ किञ्चिश्चलन यथा स्यात्तथा ४ रक्ष-१ अनिच्छोरित्यर्थे २ गौरीतीर्थे, धत्तूरजलं वा
णम् ५ अनुराग ६ नीलत्वादधरपानकर्तृत्वाच्च ७ अलकार
८ रात्रिमुखे हि नार्थस्तुष्वन्तीति भाव ९ भोगी सर्प तस्य भवने,
पक्षे,-भोगिनः शृङ्गारिणो विलासगृहे १० भाण्डीरनाम्नि वटवृक्ष
११ सगोपन कुर्वत १२ सदर्शित इन्दीवरस्य नीलोत्पलस्य अम्रो
यत्र १३ नाशाय १४ वस्त्रम् १५ परिधानाकृतम् १६ कटाक्ष
१७ वाहने १८ मृते सति १९ चञ्चल २० साधु साध्विति
शिर कम्पनम् २१ गुम्फितम्
४ सु. र भा