भारतकोश
सुश्रुत संहिता

सुश्रुत संहिता

Sushruta Samhita

महर्षि सुश्रुत (व्याख्याकार: अत्रिदेव गुप्त) द्वारा

स्रोत: मोतीलाल बनारसीदास - अत्रिदेव गुप्त कृत हिन्दी व्याख्या · मोतीलाल बनारसीदास, वाराणसी (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished872 पृष्ठ

पृष्ठ 434, कुल 872 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 434

३७४

सुश्रुतसंहिता

धमन्यः चतुर्विंशतिः (सु० शा० ६-४-६)

(नाभिप्रभवः)

ऊर्ध्वगाः १०

अधोगामिन्यः १०

तिर्यग्गाः ४

हृदयमभिप्रपन्नाः त्रिधा जायन्ते ताः त्रिशत्

पित्ताशयमभिप्रपन्नाः आमपकाशयान्तरे च त्रिधा जायन्ते ताः त्रिशत्

एकैका शतधा सहस्रधा चोत्तरोत्तरं विम- ज्यन्ते तास्त्वसंख्येयाः तासां मुखानि रोमकूपप्रतिबद्धानि यैः स्वेदं अभिवहन्ति रसं चाभितर्पयन्त्यन्त- र्बहिश्च तैरेव चाभ्यङ्गपरिवेकावगाहालेपन- वीर्याण्यन्तः शरीरमभिप्रतिपद्यन्ते त्वच्चि विपक्वान्नि, तैरेव च स्पर्शं मुखममुखं वा यद्वाति, तास्त्वैताश्चतस्रो धमन्यः सर्वोगगताः ।

वातवहे २

वातवहे २

पित्तवहे २

पित्तवहे २

कफवहे २

कफवहे २

शोणितवहे २

शोणितवहे २

रसवहे २

रसवहे २

शब्दवहे २

अन्नवाहिन्यौ २

रूपवहे २

रसवहे २

(अत्राश्रिते)

गन्धवहे २

तोयवहे २

द्वाम्यां भाषते २

मूत्रवहे २

द्वाम्यां घोषं करोति २

(मूत्रवस्तिनाभिप्रपन्ने)

द्वाम्यां स्वपिति २

शुक्रवहे

द्वाम्यां प्रतिबुध्यते २

(शुक्रप्रादुर्भावय)

द्वे अश्रुवाहिन्यौ २

शुक्रवहे

द्वे स्तन्यं स्त्रियां वहतः २

(विसर्गय)

ते एव शुक्रं नरस्य स्तनाभ्यां

वर्चोनिरसन्यौ

अभिबहतः

(स्थूलान्प्रतिबद्धे)

द्वे तिर्यग्गाणां धमनीनां ८

स्वेदं अपश्यन्ति

३०

३०

ते एव रक्तमभिबहती (विसृजतश्च)

नारीणामार्तर्वसंज्ञम्