तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१ प्रपाठके १२ अनुवाकः । २०१

श्वेत॑सिकद्रुक॒: । सं॒व॒त्स॒रो वि॒षूवर्णे॑: । नित्या॒स्तेनु॑च- रा॒स्तव॑^{(७)} । ^{(८)}सुब्र॒ह्म॒ण्यो३॑ सुब्र॒ह्म॒ण्यो३॑ सुब्र॒ह्म॒ण्यो॑ । इन्द्राग॑च्छ॒ हरि॑व॒ आग॑च्छ मेधातिथेः । मेष॒ वृषणश्वस्य॑ मेने॒ ॥ ३ ॥

---

वर्त्तमाने कालान्तरं सह प्रवर्त्तन्ते । ‘हरित्वमापन्नैः’ हरिनामक- त्वदीयाश्वत्वं प्राप्तैः, कालाभिमानिदेवा एव तवाश्वा इत्यर्थः । कीदृश इन्द्रः, ‘सहस्रयुक्’ अर्चिस्सहस्रेण युक्तः ॥

अथ द्वितीयामाह । ^{(७)}“अग्निर्विभ्राष्टिवसनः ० नित्यास्ते- नुचरास्तव”^{(७)} इति । हे इन्द्र ‘अग्निः’ ‘वायुः’ ‘संवत्सरः’, ये त्रयः सन्ति ते त्रयोपि ‘तव नित्या अनुचराः’, कदाचिदप्यनपायिनो नित्याः । कीदृशोऽग्निः, ‘विभ्राष्टिवसनः’ विशेषेण भ्राजमान- वसनयुक्तः । कीदृशो वायुः, ‘श्वेतसिकद्रुकः’ श्वेतानां सिकतानां द्रोग्धा, तदेतदुपलक्षणं, नानाविधां धूलिमुत्पादयतीत्यर्थः । कीदृशः संवत्सरः, ‘विषूवर्णैः’ नानाविधैर्वर्णैर्युक्तः । वसन्ताद्यृतु- भेदाः पूर्वमेवोक्ताः ॥

कल्पः । सुब्रह्मण्योमित्येकामिति । पाठस्तु । ^{(८)}“सुब्रह्मण्यो३ ० गौतम ब्रुवाण”^{(८)} इति । शोभनं ब्रह्म सुब्रह्म वेदः तस्मै हितः ‘सुब्रह्मण्यः’ इन्द्रः, ‘ॐ’, इति सम्बोधनार्थः । हे सुब्रह्मण्येति त्रिर्भिधानमादरार्थं । तद्गुणकथनेन स्तुत्यर्थमिन्द्रादिपदैः सम्बोधनं । हे ‘इन्द्र’ परमैश्वर्ययुक्त, इह कर्मणि ‘आगच्छ’,