तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१ प्रपाठके १६ अनुवाकः । १९६

अथ षोडशोऽनुवाकः ।

$^{(१)}$आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि । ओं भूर्भुव॒ः स्व॑ः । आपोवो मिथुनं मा नोमिथुनं॒ रीढ्वँ॒$^{(१)}$ ॥ १ ॥

आरोगस्य दर्श ॥ अनु० १६ ॥

---

कल्पः । आरोगस्येत्यष्टावुपतिष्ठादिति । आरोगो भ्राजः पटरः पतङ्ग इत्यादीन्यष्टसूर्यनामानि मन्त्ररूपाणि पूर्वमाम्नातानि इदानीं तेनैव क्रमेणाष्टौ मन्त्रान्तराण्याम्नायन्ते । तानि दर्शयति । $(१)$“आरोगस्य ॰ मिथुनं रीढ्वं”$^{(१)}$ इति । आरोगनामको यः प्रथमः सूर्यः तस्य 'स्थाने,' तिष्ठन्नहन्तत्प्रसादलब्धेन स्वकीयेन 'तेजसा', भासमानो भूयासं । प्रणवप्रतिपाद्योलोकत्रयात्मको यः सूर्यः तेन सह 'आपः', 'वः', युष्माकम्, उपकार्योपकारकभावोऽस्ति अतस्तथाविधा यूयं अस्मदीयं 'मिथुनं', हिंसितं मा कुरुत । एतच्च वाक्यद्वयं पूर्ववत् सर्व मन्त्रेषुः ॥

इति सायनाचार्य्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके प्रथमप्रपाठके षोडशोऽनुवाकः ॥ १६ ॥