तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१२२ तैत्तिरीये आरण्यके

ऊ॒र्द्ध्वीनाꣳ॑ रु॒द्राणाꣳ॑ स्थाने स्वतेज॑सा भानि, अति॑लो॒हिती॑नाꣳ रु॒द्राणी॑नाꣳ स्थाने स्वतेज॑सा भानि, पञ्च॑ च ॥ अनु० ॥ १७ ॥

---

अथ अष्टादशोऽनुवाकः ।

$^{(१)}$अथाग्ने॑रष्टपु॑रु॒षस्य॑$^{(१)}$ । $^{(२)}$अग्नेः॑ पूर्वदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भानि। जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्व-

---

सम्बन्धि यत् 'मिथुनं', तत्प्रसादादस्मदीयमपि 'मिथुनं', अहिंसितं भवतु । अयञ्च सर्वमन्त्रशेषः ॥

इति सायनाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके प्रथमप्रपाठके सप्तदशोऽनुवाकः ॥ १७ ॥

---

अथ अष्टादशोऽनुवाकः ।

कल्पः । अग्नेः पूर्वदिश्यस्येत्यष्टौ दिश्या इति । तत्र सङ्ग्रहरूपेण ब्राह्मणवाक्येन मन्त्रान् प्रतिजानीते । $^{(१)}$“अथाग्नेरष्टपुरुषस्य”$^{(१)}$ इति । अग्निजातवेदःप्रभृतयः पुरुषा मूर्त्तिविशेषाः यस्याग्नेः सन्ति सोयम् 'अष्टपुरुषः', तस्य । 'अग्नेः', सम्बन्धिनो मन्त्राः पूर्वोक्तवायुसम्बन्धिद्विविधैकादशरुद्ररुद्राण्यनन्तरमुच्यन्ते । तान्मन्त्रान् दर्शयति । $^{(२)}$“अग्नेः पूर्वदिश्यस्य ॰ मा नो मि-