तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१ प्रपाठके २२ अनुवाकः। १५५

(११)इ॒मे वै लो॒का अ॒पाꣳ रस॑:। ते॑ऽमु॒ष्मिन्ना॑दि॒त्ये समा॑- भृताः(११)। (१२)जा॒नु॒द॒घ्नीमु॑त्तरवे॒दीं खा॒त्वा आप॑ पू॒र- यि॒त्वा गु॑ल्फद॒घ्नं ॥ ८ ॥ पुष्करपर्णैः पुष्करदण्डैः पुष्करैश्च सꣳस्तीर्य॑। तस्मि॑न्

तथाच बौधायन आह। अपाꣳरसमित्येकेतिमन्त्रस्य ता- त्पर्यं दर्शयति। “(११)इमे वै लोकाः ० समाभृताः”(११) इति। य एते पृथिव्यादयः 'लोकाः', ते सर्वेऽपि 'अपां', मध्ये सारभूताः सर्व्वलोकगर्भिताः। ब्रह्माण्डगोलकरूपा पृथिवी क्षीरमध्ये म- ण्डमिव जलमध्ये घनीभूता। तथाच वाजसनेयिन आमनन्ति। यदपां शर आसीत्तत्समहन्यत सा पृथिव्यभवदिति। 'ते' च उदकसारभूता लोकाः 'अमुष्मिन्' दृश्यमान आदित्यमण्डले 'समाभृताः' सम्यगाश्रिताः। आदित्यस्य वृष्टिद्वारेण सर्व्वलोक- स्थितिहेतुत्वात्। तदेवं योऽपां पुष्पमित्यारभ्यामुष्मिन्नादित्ये समाभृता इत्यन्तेन ग्रन्थेनेष्टकोपधानार्थमपां बहुधा प्रशंसा कृता॥

अथ प्रयोगं विधत्ते। “(१२)जानुदघ्नीमुत्तरवेदीं ० समा- धाय”(१२) इति। तत्र सावित्रचयनवद्रथचक्रं परिलिख्य तत्र जानुप्रमाणाम् 'उत्तरवेदीं खात्वा', तां खातामुत्तरवेदीं 'गुल्फदघ्नं', यथा भवति तथा जलैः पूरयित्वा तज्जलमादौ