तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१ प्रपाठके २२ अनुवाकः । १३६

(१८)कम॒ग्निं चि॑नुते । चा॒तुर्होत्रि॒यम॒ग्निं चि॑न्वा॒नः ।
ब्रह्म॑ प्रत्य॒क्षेण॑(१८) । (१९)कम॒ग्निं चि॑नुते । वै॒श्व॒सृ॒जम॒ग्निं
चि॑न्वा॒नः । शरी॑रं प्रत्य॒क्षेण॑(१९) । (२०)कम॒ग्निं चि॑नुते ।
उपा॒नुवा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्निं चि॑न्वा॒नः ॥ ११ ॥
इ॒मान् लो॒कान् प्रत्य॒क्षेण॑(२०) । (२१)कम॒ग्निं चि॑नुते ।
इ॒मम॑रु॒णके॑तुकम॒ग्निं चि॑न्वा॒न इति॑ । य ए॒वासौ ।

---

चतुर्थं पर्यायं दर्शयति । (१८)“कमग्निं ० ब्रह्म प्रत्यक्षेण”(१८)
इति । ब्रह्म वै चतुर्होतार इत्युक्तत्वाद्व्रह्मप्राप्तिः । ‘ब्रह्म’शब्देन
वेदपुरुष उच्यते ॥

पञ्चमं पर्यायं दर्शयति । (१९)कमग्निं ० शरीरं प्रत्य-
क्षेण”(१९) इति । ‘शरीरं’ हिरण्यगर्भस्य देहं ॥

षष्ठं पर्यायं दर्शयति। (२०)“कमग्निं ० लोकान् प्रत्यक्षेण”(२०)
इति । यदेकेन संस्थापयतीत्यादिकं, उपानुवाक्यं काण्डं, तत्र
प्रोक्तोऽग्निरपि ‘उपानुवाक्यः’, स च ‘आशुः’ शीघ्रं, महानि-
त्यर्थः । अतएव तच्चयनेन सर्वलोकप्राप्तिः ॥

सप्तमं पर्यायं दर्शयति । (२१)“कमग्निं ० तमिति”(२१)
इति । इमञ्च लोकं व्यतीत्यातिक्रम्य स्थित्वा यो न गच्छति
सोऽयं ‘व्यतीपातो’ सूर्यः, ‘तं’ सूर्य, प्राप्नोति । आद्येतिशब्दः,
प्रश्नसमाप्त्यर्थः, द्वितीय उत्तरसमाप्त्यर्थः ॥

т २