तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१८६ | तैत्तिरीये आरण्यके

पर॑: सु॒प्तज॑नाद्वेपि॑॥१२॥ । ^{(१३)}मा स्म॑ प्रमा॒द्यन्त॑मध्याप- येत् । सर्वा॒र्थाः सि॑ध्यन्ते । य ए॒वं वेद॑ । क्षुध्य॒न्निद॑- मजा॑नतां । सर्वा॒र्था न॑ सिध्यन्ते^{(१३)} । ^{(१४)}यस्ते॑ विघा- तु॑को भ्राता॑ । ममा॒न्तर्हृद॑ये श्रितः ॥ ५ ॥ तस्मै॑ इ॒ममग्र॑पिण्डं जु॒होमि॑ । स मेऽर्थान् मा विव॑-

---

'तस्मिन् काले', वैश्रवणयज्ञं 'प्रयुञ्जीत', 'वेपि' अपि वा, 'सुप्त- जनात् परः', सर्वेषु जनेषु सुप्तेषूत्तरस्मिन् काले ॥

एतदीयग्रन्थाध्ययने नियमं दर्शयति । ^{(१३)}“मा स्म प्रमा- द्यन्तमाध्यापयेत् ० सर्वाथा न सिध्यन्ते”(१३) इति । 'प्रमा- द्यन्तं' प्रमादयुक्तं दुर्वृत्तं पुरुषं, 'इदं' वैश्रवणबलिकर्म, गुरुमु- खात् 'अजानतां', पुरुषाणां 'क्षुध्यन्' क्षुध्यतां अन्नाभावेन दरिद्राणां, 'न', केऽपि कामाः सिध्यन्ति, अन्नमपि तैर्न लभ्यते कुतोऽन्यकामप्राप्तिरित्यर्थः ॥

अथ बलिहरणमन्त्रं दर्शयति । ^{(१४)}“यस्ते विघातुकः ० मयि स्वाहा”(१४) । हे कुबेर 'विघातुकः' सर्वेषां हिरण्यलाभ- विघ्नकरणशीलः 'ते' तव, 'यः' 'भ्राता' वैश्रवणः, सोऽयं 'ममा- न्तर्हृदये', ध्येयत्वेन 'आश्रितः', 'तस्मै' वैश्रवणाय, 'इमं', 'अग्र- पिण्डं' श्रेष्ठपिण्डं, 'जुहोमि'। 'सः' वैश्रवणः, 'मेऽर्थान्' मदीयान् हिरण्यलाभादीन् पुरुषार्थान्, 'मा विवधीत्' मा विनाशयतु, किन्तु मह्यं सम्पादयतु तदर्थमिदं स्वाहुतमस्तु ॥

अथोपस्थानमन्त्रमाह । ^{(१५)}“राजाधिराजाय ० मा ते