तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१८८ तैत्तिरीये आरण्यके

अ॒श्वान्, बलिः॑, भुवः॑, भ॒वेयुः॑, श्रितः॑, च॑, सप्त॒ च॑ ॥ अनु० ३१ ॥

अथ द्वात्रिंशोऽनुवाकः ।

(१)सं॑वत्सरमे॒तद्व्र॒तञ्च॑रेत् । द्वौ वा॒ मासौ॑(१) । (२)नि॒यमः समासे॑न(२) । (३)तस्मि॑न् नियमवि॒शेषाः॑ । त्रिषवणमुद॑कोपस्पृ॒शी । चतुर्थकालपान॑भक्तः स्यात् ।

---

इति सायनाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरा- रण्यके प्रथमप्रपाठके एकत्रिंशोऽनुवाकः ॥ ३१ ॥

---

अथ द्वात्रिंशोऽनुवाकः ।

अथारुणकेतुकचयनाङ्गव्रतं विधत्ते । (१)“संवत्सरं ० वा मासौ”(१) इति । यो ह्यारुणकेतुकमग्निं चेतुमिच्छति सोऽधि- कारसिद्ध्यर्थमादौ ‘संवत्सरं’, ‘वा’, मासद्वयं वा वक्ष्यमाणं ‘व्रतं’, अनुतिष्ठेत् ॥

व्रतशब्दार्थमाह । (२)“नियमः समासेन”(२) इति । योऽयं ‘नि- यमः’ स्वीकारः, तदेव व्रतं । एतच्च ‘समासेन’ सङ्क्षेपेण, दर्शितं ॥

अथ विस्तारं प्रतिज्ञापूर्वकं दर्शयति । (३)“तस्मिन् ० काण्ड ऋषयः”(३) इति । नियमो व्रतमित्येव सामान्यलक्षण- मुक्तं ‘तस्मिन्’ व्रते, अनुष्ठेयाः ‘नियमविशेषाः’, क्रमेणोच्यन्ते । सूयते सोमो अत्रेति सवनं, तत् त्रिविधं, प्रातर्मध्यन्दिनसायङ्का- लभेदात्, तस्मिन् सवनत्रये उदकमुपस्पृशेत्, स्नायादित्यर्थः ।