तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१६५	तैत्तिरीये आरण्यके

बा॒हुमुद्ध॑र॒ते व॑ध॒ते* स॒व्यमि॑ति॑ य॒ज्ञोप॑वी॒तमे॒तदे॒व वि॑परीतं प्राची॒नावी॒तः संवी॒तं मानु॑षम्^(५) ॥ १ ॥

---

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

^(१)रक्षाग्॑सि ह॒वा पुरो॑नुवा॒के तपो॑ऽग्रम॑तिष्ठन्त॒ तान् प्र॒जाप॑ति॒र्वरे॑णो॒पाम॑न्त्रयत॒ तानि॒ वर॑म॑वृणीतादि॒त्यो

---

बाह्वोरुभयोरप्यधोलम्बमानयोरंसदद्वयमं 'संवीतं', तदेतत् 'मानुषं' मनुष्याणामृषीणाञ्च यज्ञोपवीतं, देवानां यथा 'प्राचीनावीतं', पितॄणां तद्वत् ॥

इति सायनाचार्य्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके द्वितीयप्रपाठके^† प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥

---

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

प्रथमे यज्ञोपवीतविधानमुक्तं^‡ । द्वितीये सन्ध्योपासनविधान^§मुच्यते । तत्प्रशंसार्थमादावाख्यायिका^॥ माह । ^(१)"रक्षांसि हवा पुरोऽनुवाके • नाम्भसा शाम्यन्ति"^(१)इति । 'हवा'शब्दः प्रसिद्धार्थः, 'पुरोऽनुवाकः' पूर्वकालः, पुरः, इत्येव पूर्वैरनूच्यते^¶

---

* वधत्ते इति तै० पाठः ।
† द्वितीयकारके इति तै० पाठः ।
‡ यज्ञोपवीतविधानमुक्त्वा इति तै० पाठः ।
§ सन्ध्योपासनविधिरिति तै० पाठः ।
॥ आदावुपाख्यानमिति तै० पाठः ।
¶ सर्वैरनूद्यते इति तै० पाठः ।